خویشاوندی اخلاقی اقیانوس و فضای بیرونی

توسط استیون پی وود
دوشنبه 26 اکتبر 2026

در سال 1609، حقوقدان هلندی هوگو گروتیوس استدلال کرد ماری لیبروم دریا نمی‌تواند متعلق به هیچ‌کس باشد: آنقدر وسیع است که نمی‌توان مالک آن بود و آنقدر فراوان است که نمی‌توان آن را از پا درآورد.[1] سه قرن و نیم بعد، معاهده فضای ماورای جو در سال 1967، فضا، ماه و سایر اجرام آسمانی را به عنوان “حوزه تمام بشریت”، برای اکتشاف و استفاده توسط همه کشورها آزاد و مشمول تصرف ملی اعلام کرد.[2] این دو متن 358 سال از هم جدا شده‌اند، اما آنها بر یک فرض استوارند: اینکه برخی مکان‌ها آنقدر بزرگ، آن‌قدر دور و در برابر مالکیت مقاوم هستند که متعلق به همه است. در عمل، همانطور که تاریخ بارها نشان داده است، مکان‌هایی که متعلق به همه است، معمولاً متعلق به کسی است که اولین بار با ابزار استفاده از آنها می‌آید.

اقیانوس و فضای بیرونی دو دارایی بزرگ بشریت در جهان هستند و این شباهت بسیار عمیق تر از وضعیت قانونی است. مدتهاست که هر دو بی نهایت تصور می شدند. هر دو به عنوان محل تخلیه با این فرض استفاده شدند که اندازه خالص هر گونه آسیب را کاهش می دهد. هر دو در حال حاضر بین کسانی که آنها را حفظ می کنند و کسانی که ارزش را از آنها استخراج می کنند مورد مناقشه هستند. در هر دو مورد، فناوری استفاده دائماً از نهادهایی که برای محدود کردن آن طراحی شده‌اند پیشی می‌گیرد.

چیزی که آنها را از هم جدا می کند، زمان بندی است. اقیانوس یک آزمایش تا حد زیادی انجام‌شده در مورد آنچه اتفاق می‌افتد زمانی است که از عوام معمولی بدون مدیریت کافی استفاده شود. فضا همان آزمایش در مراحل اولیه است. این مقاله استدلال می‌کند که درس‌های اخلاقی اولی باید بر دومی حاکم باشد، و این که پنجره کاربرد آنها سریع‌تر از آنچه اکثر سیاستمداران تصور می‌کنند بسته می‌شود.

اسطوره بی نهایت

در بیشتر تاریخ بشر، اندازه اقیانوس، حفاظت فرضی آن بود. انتظار می رفت زباله های پرتاب شده به دریا ناپدید شوند و ماهی ها به طور نامحدود دوباره پر شوند. در نمایشگاه بین‌المللی شیلات در لندن در سال 1883، توماس هنری هاکسلی، یکی از معتبرترین زیست‌شناسان زمان خود، به مخاطبان خود گفت که معتقد است ماهیگیری‌های بزرگ دریایی پایان ناپذیر هستند و هیچ کاری که توسط انسان انجام شود نمی‌تواند به طور جدی بر تعداد ماهی‌ها تأثیر بگذارد.[3] او اشتباه می کرد و قرن بعد نشان داد که چقدر اشتباه می کرد.

پرواز فضایی نسخه‌ای از همین باور را به ارث برد که به طور غیررسمی در میان مهندسان مداری به عنوان فرض «آسمان بزرگ» شناخته می‌شود: فضا آنقدر وسیع و فضاپیما آنقدر کوچک است که برخوردها بسیار نادر است. در سال 1978، دانشمندان ناسا، دونالد کسلر و برتون کور پالت نشان دادند که چرا این فرض در نهایت شکست خواهد خورد. هنگامی که چگالی اجسام در مدار پایین زمین از آستانه بحرانی عبور کرد، برخوردها قطعاتی را ایجاد می‌کردند که باعث برخوردهای بیشتر می‌شد و یک آبشار خودپایه ایجاد می‌کرد که اکنون به عنوان سندرم کسلر شناخته می‌شود.[4] معادل اقیانوس هرگز نامی داده نشده است، اما ساختار آن یکسان است: منبعی که تا زمانی که محدودیت‌های آن به‌طور فاجعه‌باری آشکار نشود، به‌عنوان منبعی نامحدود در نظر گرفته می‌شود.

دفع زباله هر دو شهرداری

اقیانوس برای قرن ها به عنوان غرق بشریت عمل کرده است. قبل از اینکه اصلاحیه‌های کنوانسیون لندن در سال 1993 این عمل را ممنوع کند، کشورها چندین دهه زباله‌های رادیواکتیو را به دریا می‌ریختند.[5] پس از جنگ جهانی دوم، ذخایر زیادی از مهمات شیمیایی در آب های ساحلی ریخته شد. امروزه آلاینده غالب پلاستیک است. تخمین زده می شود که تنها در سال 2016 بین 19 تا 23 میلیون تن زباله پلاستیکی وارد رودخانه ها، دریاچه ها و اقیانوس های جهان شده و این مسیر صعودی است.[6] لکه زباله بزرگ اقیانوس آرام حاوی حدود 79000 متریک تن پلاستیک شناور است که در 1.6 میلیون کیلومتر مربع پخش شده است و حداقل 46 درصد از جرم آن را وسایل ماهیگیری دور ریخته شده است.[7] یک کیسه پلاستیکی در عمق 11000 متری در گودال ماریانا، عمیق ترین مکان روی زمین، فیلمبرداری شد.[8] مذاکرات برای یک معاهده الزام آور جهانی پلاستیک در اوت 2025 بدون توافق در ژنو به پایان رسید و حل نشده باقی مانده است.[9]

شبکه رها شده سزاوار یک لحظه توجه است زیرا مشابهی دقیق در مدار دارد. شبکه ارواح مدت ها پس از ناپدید شدن کشتی ای که آن را تنظیم کرده بود به دام انداختن و کشتن ادامه می دهد. یک ماهواره رها شده یا یک موشک سپری شده همچنان هر فضاپیما عملیاتی را که سال ها، دهه ها یا قرن ها پس از اتمام ماموریتش در مدار خود مشترک است، تهدید می کند. در هر دو مورد، آسیب بیشتر از هدف می‌گذرد و هزینه آن از طرفی که آن را ایجاد کرده به هر کسی که بعد از آن وارد می‌شود، منتقل می‌شود.

محیط مداری اکنون در حال انباشت زباله در مسیری است که آژانس فضایی اروپا (ESA) آن را به‌طور فزاینده‌ای فوری توصیف می‌کند. به گفته او گزارش محیط فضایی 2026بیش از 300 پرتاب بیش از 4000 محموله جدید را در سال 2025 در مدار قرار داد – تقریباً 10 محموله در روز – در حالی که جمعیت زباله حتی سریعتر رشد می کند.[10] شاخص سلامت محیط فضایی ESA، که رفتار فعلی را با معیار پایداری تعیین شده در سال 2014 مقایسه می‌کند، طی یک سال از حدود 4 به حدود 50 رسید که یک درجه بدتر است.[10] پیش‌بینی‌های بلندمدت آژانس اکنون چنان افزایش سریع اجسام و برخوردها را نشان می‌دهد که افق مدل‌سازی از 200 سال به 100 سال کاهش یافته است، و ESA می‌گوید حتی اگر ماهواره‌ای دیگر پرتاب نشود، تکه تکه شدن جمعیت زباله‌ها را به سمت بالا سوق خواهد داد.[10] بخشی از این آسیب عمدی است. آزمایش ضد ماهواره چین در سال 2007 علیه ماهواره هواشناسی Fengyun-1C خود بیش از 3000 قطعه قابل ردیابی را ایجاد کرد و آزمایش روسیه در سال 2021 علیه Kosmos 1408 بیش از 1500 قطعه دیگر تولید کرد.[11] در همین حال، یک صورت فلکی تجاری به نام استارلینک اسپیس ایکس، اکنون تقریباً 11000 ماهواره در مدار دارد.[12] و براده های نظارتی نشان می دهد که تعداد آنها به ده ها هزار عدد می رسد.

زباله های مداری نیز در مدار نمی مانند. فضاپیماهایی که دوباره وارد جو می شوند به ذرات فلزی تبخیر می شوند. آلومینیوم و سایر فلزات حاصل از سخت‌افزاری که مجدداً وارد می‌شوند، قبلاً در حدود 10 درصد از ذرات آئروسل استراتوسفر نمونه‌برداری شده، با پیامدهایی برای شیمی ازن و اقلیم که هنوز درک نشده‌اند، شناسایی شده‌اند.[13] سفینه های فضایی خیلی بزرگ برای سوزاندن به سمت نقطه نمو حرکت می کنند، نقطه ای در اقیانوس آرام جنوبی که دورترین نقطه از هر زمینی است، جایی که صدها وسیله نقلیه عمدا از سال 1970 غرق شده اند. ایستگاه فضایی بین المللی قرار است در پایان عمر عملیاتی خود در حدود سال 2030 آنها را دنبال کند.[14] بنابراین، این دو مشترک صرفاً مشابه نیستند. آنها از نظر فیزیکی به هم متصل هستند زیرا ما زباله های مداری خود را به اقیانوس می ریزیم. حتی ماه نیز در امان نیست: بیش از 180 تن سخت افزار و زباله انسانی روی سطح آن قرار دارد، از جمله 96 کیسه زباله انسانی که در طول ماموریت های آپولو به جا مانده است.[15] زباله ها همچنان می آیند: در آگوست 2026، یک مرحله فوقانی فالکون 9 کارکرده پس از پرتاب ماه ژانویه 2025 به ماه نزدیک دهانه انیشتین برخورد کرد و دهانه جدیدی به قطر حدود 18 متر بر جای گذاشت.[16]

بهره برداری به لبه: رکورد اقیانوس

اگر آلودگی آسیب آهسته به عوام باشد، بهره برداری بیش از حد حاد است، و رکورد اقیانوس ها تیره و تار و به طرز چشمگیری سازگار است. گاو دریایی استلر، یکی از خویشاوندان جلبک گاو دریایی که احتمالاً به هشت متر طول می‌رسید، توسط طبیعت‌شناسان غربی در سال 1741 توصیف شد. در سال 1768 و در عرض 27 سال پس از کشف علمی، که توسط اکسپدیشن‌های تجاری خز دنبال گوشت بود، منقرض شد.[17] صید نهنگ صنعتی در قرن بیستم نزدیک به 2.9 میلیون نهنگ بزرگ را کشت.[18] نهنگ‌های آبی قطب جنوب، بزرگ‌ترین جانورانی که زندگی می‌کرده‌اند، تا سال 1973 از 239000 نفر به تقریباً 360 نفر کاهش یافتند که حدود 0.15 درصد از فراوانی سابق آنها بود.[19] ماهی کاد شمالی در گراند بنکس نیوفاندلند، که تقریباً پنج قرن از ماهیگیری حمایت می کرد، در اوایل دهه 1990 سقوط کرد. مهلت قانونی کانادا در سال 1992 ده ها هزار شغل را در یک لحظه از بین برد و سهام هرگز به طور کامل بهبود نیافته است.[20] در سطح جهانی، ناوگان به تدریج شبکه های غذایی دریایی را “تسخیر” کرده اند، شکارچیان بزرگ را نابود کرده و به گونه های کوچکتر روی می آورند.[21] امروز سازمان خواربار و کشاورزی وضعیت جهانی شیلات و آبزی پروری 2026 37.6٪ از ذخایر دریایی ارزیابی شده را به عنوان بیش از حد صید شده طبقه بندی می کند، و نسبت ذخایر بیولوژیکی پایدار از 64.5٪ به 62.4٪ از گزارش قبلی کاهش یافته است.[22]

توالی در هر مورد تقریباً یکسان است: منبع دسترسی باز. یک جهش تکنولوژیکی مانند تراول های بخار، هارپون های انفجاری، ترال های کارخانه یا سونار. رقابت برای بدست آوردن ارزش قبل از رقبا؛ هشدارهای علمی که به عنوان هشداردهنده یا از نظر اقتصادی ساده لوحانه رد شده اند. فروپاشی و بالاخره حکمی که پس از وقوع جراحت صادر می شود. کمیسیون بین‌المللی صید نهنگ تا سال 1982، چندین دهه پس از اینکه بسیاری از جمعیت‌ها در آستانه انقراض قرار گرفتند، تعلیق صید تجاری نهنگ را تصویب نکرد.

اکنون این الگو در کف دریا تکرار می شود. منطقه Clarion-Clipperton، یک دشت عظیم در اقیانوس آرام بین هاوایی و مکزیک، با گره‌های چند فلزی غنی از نیکل، کبالت، منگنز و مس پراکنده شده است. همچنین زیستگاه جانوران خارق‌العاده و تا حد زیادی ناشناخته است: یک سنتز در سال 2023، 5578 گونه را در آنجا ثبت کرد و تخمین زد که 88 تا 92 درصد آنها برای علم جدید بودند.[23] یک مطالعه در سال 2024 گزارش داد که خود گره ها می توانند اکسیژن را در کف دریا بدون نور تولید کنند.[24] این کشف همچنان مورد مناقشه است، اما خود مناقشه نشان می‌دهد که ما چقدر در مورد اکوسیستمی که پیشنهاد کاوش را داریم درک می‌کنیم.

سازمان بین المللی بستر دریا (ISA) بیش از یک دهه را صرف تهیه پیش نویس یک کد عملیاتی بدون نهایی کردن آن کرده است. در آوریل 2025، ایالات متحده فرمان اجرایی 14285 را صادر کرد که بر اساس قانون منابع معدنی جامد در بستر عمیق دریا در سال 1980، یک قانون مربوط به دوران جنگ سرد که استخراج از بستر دریا در آب‌های بین‌المللی را به‌عنوان آزادی دریای آزاد می‌داند، دستور صدور سریع مجوزها را صادر کرد.[25] NOAA یک قانون مجوز تلفیقی را در ژانویه 2026 نهایی کرد.[26] و در آگوست 2026، NOAA برنامه معدنکاری تلفیقی شرکت فلزات در این منطقه را کاملاً منطبق دانست و آن را برای اظهار نظر عمومی باز کرد، مسیری که ISA را دور می‌زند و اعتراض کشورهای عضو و دانشمندان محیط‌زیست را به دنبال داشت.[27] ده ها کشور خواستار توقف یا توقف احتیاطی شده اند. ما در حال آماده شدن برای صنعتی کردن اکوسیستمی هستیم که هنوز فهرست نویسی نکرده ایم.

همان اسکریپت برای فضا بازنویسی شد

تاریخ قانونی منابع فضایی بستر عمیق دریا را با وفاداری غیرمعمول دنبال می کند. در نوامبر 1967، سالی که معاهده فضای ماورای جو لازم‌الاجرا شد، آروید پاردو، سفیر مالت در سازمان ملل متحد، از مجمع عمومی خواست که بستر دریا را فراتر از صلاحیت ملی، «میراث مشترک بشر» اعلام کند تا در سطح بین‌المللی به نفع همه کشورها، با توجه ویژه به کشورهای در حال توسعه، مدیریت شود.[28] این اصل در بخش یازدهم کنوانسیون 1982 سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها (UNCLOS) ذکر شده است. کشورهای صنعتی به مفاد توزیع مجدد آن اعتراض کردند و موافقتنامه اجرایی 1994 به طور قابل توجهی آنها را تضعیف کرد. ایالات متحده به هیچ وجه این کنوانسیون را تصویب نکرده است.[29]

فضا گام به گام همان قوس را دنبال می کند. معاهده ماه 1979 ماه و منابع طبیعی آن را میراث مشترک بشریت اعلام کرد و خواستار یک رژیم بین‌المللی برای کنترل بهره‌برداری از آنها شد.[30] هیچ کشور فضایی بزرگی به آن ملحق نشد و امروز فقط 17 کشور عضو این حزب هستند.[31] در سال 2015، ایالات متحده قانون رقابت پرتاب فضای تجاری را تصویب کرد و حقوق شهروندان خود را برای داشتن منابع فضایی که استخراج می کنند به رسمیت شناخت.[32] لوکزامبورگ، امارات متحده عربی و ژاپن نیز قوانین مشابهی را دنبال کردند. توافقنامه آرتمیس، مجموعه ای از اصول غیر الزام آور است که برای اولین بار در سال 2020 امضا شد، بیان می کند که استخراج منابع فضایی به خودی خود تخصیص ملی نیست و “مناطق امن” را در اطراف عملیات امضاکنندگان معرفی می کند.[33] بیش از 70 کشور قبلاً امضا کرده اند،[34] در حالی که چین و روسیه در حال توسعه یک چارچوب رقابتی، ایستگاه بین المللی اکتشاف ماه هستند.

موازی دقیق است: یک اصل جاه طلبانه از میراث مشترک که توسط دولت های دارای ظرفیت بهره برداری رد شده است. قانون داخلی یکجانبه مبنی بر حق استخراج؛ و ائتلافی از مشتاقان که جایگزین اصول داوطلبانه برای حاکمیت بین المللی الزام آور می شود (جدول 1).

منابع مورد نظر مشخص تر می شوند. ناسا برنامه های خود را برای پایگاه پایدار ماه اعلام کرد[34, 35] و با ارزش ترین املاک ماه بسیار کوچک است: دهانه های دائمی در سایه نزدیک قطب جنوب، جایی که یخ آب در آن متمرکز شده است، و تعداد انگشت شماری از لبه های دهانه غوطه ور در نور تقریباً مداوم خورشید. شرکت‌های تجاری اعلام کرده‌اند که قصد دارند هلیوم-3 را از سنگ سنگی ماه برداشت کنند و در اوایل دهه 2030 به زمین بازگردانند.[36] و شرکت های استخراج سیارک به جذب سرمایه گذاری ادامه می دهند. مدارها خود منبع محدودی هستند. مفیدترین پوسته های ارتفاعی در مدار پایین زمین عمدتاً بر اساس اولویت اول اشغال می شوند و صور فلکی که آنها را پر می کنند ابتدا همه موارد بعدی را محدود می کنند. یک “منطقه ایمنی” در اطراف ذخایر یخ ماه از نظر عملکردی شبیه به یک نقطه ماهیگیری منحصر به فرد است. برای اینکه به عنوان دارایی عمل کند، نیازی به نام ملک نیست.

جدول 1. تاریخچه موازی دو مشترک جهانی

منابع همانطور که در متن ذکر شده است. LEO، مدار پایین زمین؛ UNCLOS، کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها.

قیاس کجاست و چرا هنوز معتبر است؟

شدیدترین اعتراض به این مقایسه مستحق پاسخ مستقیم است. اقیانوس زنده است؛ تا آنجا که ما می دانیم، ماه، سیارک ها و فضای مداری چنین نیستند. یک نهنگ ممکن است آسیب ببیند و یک ماهیگیری ممکن است سقوط کند، اما سنگ سنگی قمری اکوسیستمی برای تخریب ندارد. اگر دغدغه اخلاقی مبتنی بر آسیب به جانداران باشد، شاید فضا فقط یک معدن باشد و اخلاق دریا منتقل نشود.

من می گویم به چهار دلیل انتقال می دهند. اولاً ضرری که به مردم وارد می شود کافی است. زباله های مداری پیش بینی آب و هوا، ناوبری، ارتباطات، پایش آب و هوا و جستجو و نجات با کمک ماهواره را که زندگی مدرن و زندگی در دریا به آن بستگی دارد، تهدید می کند و آلودگی دوباره به جو زندگی می رسد. دوم، ارزش علمی غیر قابل جایگزینی است. یخ های قطبی ماه می توانند رکوردی از منظومه شمسی اولیه را حفظ کنند که میلیاردها سال را در بر می گیرد و پس از حفاری، نمی توان آن را بازیابی کرد. سیاست حفاظت از سیاره کمیته تحقیقات فضای ماورای جو (COSPAR) دقیقاً به این دلیل وجود دارد که اکتشاف بی دقت مریخ، اروپا یا انسلادوس می تواند شواهدی از حیات فرازمینی را قبل از اینکه بتوانیم آن را شناسایی کنیم، آلوده یا نابود کند.[37] خطری که منعکس کننده چشم انداز پاک کردن گونه های ابیایی توصیف نشده قبل از نامگذاری است. سوم، ارزش فرهنگی واقعی است. آسمان شب قدیمی ترین میراث مشترک هر فرهنگ بشری است. اخترشناسان اکنون با رگه های ماهواره ای در تصاویر خود دست و پنجه نرم می کنند و در ژانویه 2024 ملت ناواهو رسماً به مأموریت تجاری حمل بقایای انسان به ماه اعتراض کرد و آن را هتک حرمت به یک جرم آسمانی خواند که بسیاری از دینه آن را مقدس می دانند.[38] چهارم، برگشت ناپذیری صرف نظر از زنده بودن چیزی که آسیب دیده باشد، بار اخلاقی دارد. ما به درستی تخریب یک بنای باستانی را به عنوان یک اشتباه تلقی می کنیم، اگرچه سنگ آسیب نمی بیند.

جعبه برای استفاده

عدالت ایجاب می کند که کسانی که از معدن حمایت می کنند صرفاً شرور نباشند. انتقال انرژی جهانی به مقادیر زیادی نیکل، کبالت و مس نیاز دارد و استخراج زمین از این فلزات با جنگل‌زدایی جنگل‌های استوایی، حوزه‌های آبخیز آلوده و نیروی کار استثماری همراه است. طرفداران استخراج از بستر دریا، نه بی دلیل، استدلال می کنند که گره هایی که در بستر دریا قرار دارند می توانند ردپای انسانی و زمینی کوچک تری نسبت به یک معدن روباز داشته باشند. پهنای باند ماهواره ای به جوامع دورافتاده، روستایی و آسیب دیده از بلایا می رسد که شبکه های زمینی هرگز به آنها خدمت نکرده اند. آب ماه می تواند آب آشامیدنی، اکسیژن و سوخت موشک را تامین کند و نیاز به پرتاب همه چیز از زمین را کاهش دهد. ESA خود پیشرفت واقعی را گزارش می‌کند: حرکت از یک دستورالعمل 25 ساله به یک دستورالعمل 5 ساله پرتاب مدار پایین زمین، عمر ماهواره‌ها را کوتاه می‌کند و ورود مجدد کنترل‌شده بدنه‌های موشک برای دومین سال متوالی از ورود مجدد کنترل‌نشده بیشتر بود.[10] منتقدان پادمان‌های سخت همچنین با برخی توجیهات هشدار می‌دهند که می‌تواند کشورها و شرکت‌هایی را که در حال حاضر در مدار هستند، تقویت کند، در حالی که دیربازها را از مزایایی که متحرکان اولیه از آن برخوردار بودند محروم می‌کند.

این استدلال‌ها جدی هستند و سؤال اصلی را مجدداً مطرح می‌کنند. انتخاب به ندرت بین ذخیره و استفاده است. این فقط بین استفاده از پیش تنظیم شده و استفاده تنظیم شده پس از جمع شدن است. تاریخ اقیانوس نشان می دهد که گزینه دوم یک نتیجه قابل پیش بینی دارد و هزینه های آن بر دوش کسانی است که کمترین حق را در تصمیم گیری دارند.

یک لنز اخلاقی از رختخواب

اخلاق بالینی واژگانی آشنا برای مشکلاتی از این دست ارائه می دهد. بی‌آزاری از ما می‌خواهد که ابتدا از آسیب اجتناب کنیم، و مهم‌تر از همه، آسیب‌های جبران‌ناپذیر. سودمندی مستلزم آن است که استفاده از منابع مشترک، منفعت واقعی ایجاد کند، نه فقط منفعت شخصی. عدالت می‌پرسد که مزایا و بارها چگونه توزیع می‌شوند: بین کشورها، از جمله آن‌هایی که در جنوب جهانی که ماهیگیری‌های ساحلی‌شان توسط ناوگان‌های آب‌های دور کاهش یافته است و مدارهای شلوغی را که پر نکرده‌اند به ارث خواهند برد، و بین نسل‌ها. احترام به فرد دشوارترین اصل برای به کارگیری است زیرا افرادی که بیشترین تأثیر را از تصمیمات امروزی دارند هنوز متولد نشده اند. در کلینیک، زمانی که بیمار نمی تواند از جانب خود صحبت کند، جانشین موظف است به نفع بیمار عمل کند. در عوام، نسل کنونی جایگزینی برای هر نسل بعدی است و ما بر همان استاندارد هستیم. گزارش ESA به زبان ساده‌تر به همین نتیجه می‌رسد و هشدار می‌دهد که بدون کاهش سریع‌تر و مطمئن‌تر، ما «بهای سنگینی را برای نسل‌های آینده می‌گذاریم».[10]

سه سنت دیگر این موضوع را تیزتر می کند. «تراژدی عوام» گرت هاردین پیش‌بینی می‌کند که منابع مشترک به‌طور اجتناب‌ناپذیری به دلیل منافع شخصی ویران می‌شوند.[39] کار برنده جایزه نوبل الینور اوستروم نشان داد که تراژدی اجتناب ناپذیر نیست: زمانی که کاربران مرزهای روشنی تعیین می کنند، نظارت بر استفاده، اعمال تحریم های افزایشی و مشارکت در قانون گذاری، می توان مشترکات را حفظ کرد.[40] بنابراین، سقوط بسیاری از ماهیگیری ها یک شکست مدیریت بود، نه یک قانون طبیعت. هانس جوناس، که در مورد اخلاق تمدن تکنولوژیک می نویسد، استدلال می کند که وقتی قدرت ما برای عمل در آینده گسترده می شود، مسئولیت ما باید به همان اندازه گسترش یابد.[41] و اصل احتیاط که در اعلامیه ریو در سال 1992 تدوین شده است، بیان می کند که فقدان اطمینان کامل علمی نباید به عنوان دلیلی برای به تاخیر انداختن اقداماتی که از آسیب جدی یا غیرقابل برگشت به محیط زیست جلوگیری می کند استفاده شود.[42]

آنچه اقیانوس می آموزد

اگر اقیانوس موردی است که ما خیلی دیر از آن یاد گرفتیم، با این وجود درس های ملموسی برای فضا فراهم می کند.

قبل از عجله رانندگی کنید. تقریباً هر فروپاشی عمده در ماهیگیری با مقررات دنبال شده است. تقریباً هیچ کس قبل از او نبوده است. قوانین مربوط به استخراج منابع ماه، ظرفیت حمل مداری و مسئولیت زباله باید اکنون مورد توافق قرار گیرد، در حالی که تعداد شرکت کنندگان هنوز کم است و مخاطرات هنوز تا حد زیادی آینده نگر هستند، نه پس از بحث برانگیز شدن ذخایر یخ ماه یا غیرقابل استفاده شدن یک پوشش مداری کلیدی.

آلاینده را مجبور به پرداخت هزینه کنید. اقیانوس مدت‌هاست که به کشتی‌ها این امکان را می‌دهد تا هزینه تجهیزات گمشده و زباله‌های دور ریخته شده را برون سپاری کنند و اکنون مدار نیز همین کار را انجام می‌دهد. اقتصاددانان تخمین زده اند که هزینه استفاده از مدار هماهنگ شده بین المللی می تواند ارزش بلندمدت صنعت ماهواره را با محدود کردن خطر برخورد بیش از چهار برابر کند.[43] اوراق قرضه حذف آوار، سپرده‌های عملکرد پایان عمر، و بودجه اختصاصی برای حذف آوارهای فعال، که ESA اکنون آن‌ها را به‌عنوان الزامی و نه اختیاری توصیف می‌کند، مشوق‌های خصوصی را با منافع عمومی همسو می‌کند.[10]

متعهد باش فقط قول نده کنوانسیون بین‌المللی 1946 برای مقررات صید نهنگ برای دهه‌ها بر سهمیه‌های مناسب صنعت تکیه کرد زیرا جمعیت نهنگ‌ها همچنان در حال کاهش بود. ابزارهای داوطلبانه مانند توافقنامه های آرتمیس و منشور ESA Zero Debris نقطه شروع ارزشمندی هستند، اما تاریخ دریا نشان می دهد که نیت خوب بدون اجرا به ندرت از یک فرصت برد-برد جان سالم به در می برد.

مزایا را به اشتراک بگذارید اصل میراث مشترک تا حدی در دریا دچار تزلزل شد زیرا کشورهایی که توانایی عمل داشتند آن را به عنوان یک بار و بدون پاداش تلقی کردند. معاهده جدید دریاهای آزاد مدل قابل اجراتری را ارائه می دهد که دسترسی به منابع ژنتیکی دریایی را با اشتراک منافع پولی و غیر پولی، ظرفیت سازی و انتقال فناوری ترکیب می کند.[44] یک چارچوب قابل مقایسه برای منابع فضایی به جنوب جهانی سهمی در سیستم می دهد، نه مکانی خارج از آن.

از برخی مکان ها به طور کامل محافظت کنید. مناطق حفاظت شده دریایی و تعهد بین المللی برای حفاظت از 30 درصد اقیانوس تا سال 2030 بر این اساس استوار است که برخی مکان ها باید به حال خود رها شوند. همین منطق از ذخایر علمی در دهانه‌های قطبی ماه پشتیبانی می‌کند، از سمت دور آرام ماه برای نجوم محافظت می‌کند، و مکان‌های فرود تاریخی را حفظ می‌کند، که ایالات متحده شروع به بررسی آن‌ها در یک قدم کوچک برای حفاظت از میراث انسانی در فضا در سال 2020 کرد.[45] همچنین یک مکث احتیاطی در استخراج آبهای عمیق تا زمانی که علم پایه به ما بگوید چه چیزی از دست می رود را حفظ می کند.

نتیجه گیری

هیچ کدام از اینها اتوپیایی نیست. در 17 ژانویه 2026، پس از نزدیک به دو دهه مذاکره، معاهده دریاهای آزاد با بیش از 80 تصویب نامه لازم الاجرا شد و برای اولین بار یک مکانیسم قانونی برای ایجاد مناطق حفاظت شده و نیاز به ارزیابی اثرات زیست محیطی در آب های خارج از صلاحیت ملی، که تقریباً دو سوم اقیانوس را پوشش می دهد، ایجاد کرد.[44] پس از توقف صید تجاری نهنگ، جمعیت بسیار بزرگی از نهنگ ها، به ویژه قوزبانان، بهبود یافته اند. پروتکل مونترال، اولین معاهده ای که به تصویب جهانی رسید، لایه اوزون را در مسیر بهبود از طریق تعهدات الزام آور و قابل اجرا قرار داد. مشترکات را می توان مدیریت کرد. تنها سوال این است که آیا ما آنها را به موقع مدیریت خواهیم کرد؟

دریا و آسمان دو فصل از یک داستان هستند. در مورد اول، ما معتقد بودیم که منبع بی‌نهایت است، با آن مانند یک سینک برخورد کردیم، برای استخراج ثروت آن مسابقه دادیم، دانشمندانی را که به ما هشدار می‌دادند کنار گذاشتیم، و قوانینی را تنها پس از فروپاشی وضع کردیم. اکنون در حال نوشتن فصل دوم هستیم و صفحات اولیه آن تقریبا کلمه به کلمه مانند فصل اول خوانده می شود. با این تفاوت که این بار فصل اول را در دست داریم.

در پزشکی، قبل از اینکه به علائم هشدار دهنده پاسخ دهیم، صبر نمی کنیم تا بیمار دستگیر شود. اقیانوس موردی است که ما خیلی دیر از آن یاد گرفتیم. فضای بیمار هنوز روبروی ماست و علائم هشدار از قبل روی مانیتور وجود دارد. ما اولین نسلی هستیم که می‌توانیم کل رنگین کمان را ببینیم، از دریای باز گروتیوس تا کوه پایین دریا، از پیمان فضایی تا آبشار زباله. همچنین ممکن است آخرین نسلی باشیم که بتوانیم نحوه پایان قوس دوم را تغییر دهیم.

اظهارات پایانی

1. گروتیوس اچ. ماری لیبروم [The Free Sea]. لیدن: الزویر; 1609.
2. سازمان ملل متحد. معاهده اصول ناظر بر فعالیت های دولت ها در اکتشاف و استفاده از فضای ماورای جو، از جمله ماه و سایر اجرام آسمانی. 610 UNTS 205. برای امضا در 27 ژانویه 1967 باز شد. 10 اکتبر 1967 لازم الاجرا شد.
3. هاکسلی تی. آدرس افتتاحیه در: نمایشگاه ادبیات ماهیگیر. جلد 4. لندن: ویلیام کلوز و پسران. 1884: 1-19.
4. دی جی کسلر، Cour-Palais BG. فرکانس برخورد ماهواره های مصنوعی: ایجاد یک کمربند زباله J Geophys Res. 1978؛ 83 (A6): 2637-2646.
5. سازمان بین المللی دریانوردی کنوانسیون برای جلوگیری از آلودگی دریا توسط تخلیه زباله و سایر مواد، 1972 (اصلاح شده در 1993، قطعنامه LC.51(16)، لازم الاجرا در 20 فوریه 1994). بازدید در 4 اکتبر 2026.
6. Borrelle SB، Ringma J، Law KL، و همکاران. رشد پیش بینی شده در زباله های پلاستیکی از تلاش ها برای کاهش آلودگی پلاستیک پیشی گرفته است. علم. 2020; 369 (6510): 1515-1518.
7. Lebreton L، Slat B، Ferrari F، و غیره شواهدی مبنی بر اینکه لکه زباله بزرگ اقیانوس آرام به سرعت در حال تجمع پلاستیک است. نماینده علمی 2018; 8: 4666.
8. چیبا اس، سایتو اچ، فلچر آر، و همکاران. رد پای انسان در پرتگاه: یک رکورد 30 ساله از زباله های پلاستیکی در اعماق دریا. سیاست مار. 2018; 96: 204-212.
9. Einhäupl P، Del Savio L، Bergmann M، Jahnke A. معاهده جهانی پلاستیک را می توان نجات داد – در اینجا نحوه شکستن بن بست آمده است. طبیعت. 2026; 650. doi:10.1038/d41586-026-00314-4
10. دفتر زباله های فضایی آژانس فضایی اروپا. گزارش سالانه محیط فضایی ESA 2026. دارمشتات، آلمان: ESA/ESOC; 8 سپتامبر 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
11. سامسون پنجم، ویرایش. قابلیت‌های جهانی ضدفضا: ارزیابی منبع باز. بنیاد جهانی امن؛ آوریل 2025. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
12. آمار McDowell J. Starlink. گزارش فضایی جاناتان دسترسی تا سپتامبر 2026.
13. مورفی دی‌ام، ابو غانم ام، سیزو دی‌جی، و همکاران. فضاپیماها فلزات را در ذرات آئروسل استراتوسفر دوباره وارد می کنند. Proc Natl Acad Sci USA. 2023;120(43):e2313374120.
14. ناسا ناسا وسیله نقلیه آمریکایی را برای خروج از مدار ایستگاه فضایی بین المللی انتخاب می کند [press release]. 26 ژوئن 2024. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
15. موزه های سلطنتی گرینویچ چیزهای عجیبی که مردم روی ماه گذاشته اند. بازدید در 4 اکتبر 2026.
16. تصاویر ناسا حفره ای به وسعت 60 فوت را در ماه نشان می دهد که توسط موشک اسپیس ایکس به جا مانده است. علمی آمریکایی. آگوست 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
17. Turvey ST، Risley CL. مدل سازی انقراض گاو دریایی استلر. بیول لت. 2006; 2 (1): 94-97.
18. Rocha RC Jr، Clapham PJ، Ivashchenko YV. تخلیه اقیانوس ها: خلاصه ای از صید نهنگ صنعتی در قرن بیستم. Mar Fish Rev. 2014؛ 76 (4): 37-48.
19. Branch TA، Matsuoka K، Miyashita T. شواهدی برای افزایش نهنگ‌های آبی قطب جنوب بر اساس مدل‌سازی بیزی. مار مام علمی. 2004; 20 (4): 726-754.
20. Myers RA، Hutchings JA، Barrowman NJ. چرا ذخایر ماهی در حال فروپاشی است؟ نمونه کد ماهی در اقیانوس اطلس کانادا. Ecol Appl. 1997؛ 7 (1): 91-106.
21. پالی دی، کریستنسن وی، دالزگارد جی، فروز آر، تورس اف جونیور. ماهیگیری در شبکه های غذایی دریایی. علم. 1998; 279 (5352): 860-863.
22. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد. وضعیت شیلات و آبزی پروری جهان در سال 2026. رم: فائو؛ 2026
23. Rabone M، Wiethase JH، Simon-Lledó E، و همکاران. چند گونه متازوئر در بزرگترین منطقه اکتشاف مواد معدنی جهان زندگی می کنند؟ Curr Biol. 2023؛ 33 (12): 2383-2396.
24. Sweetman AK، Smith AJ، de Jonge DSW، و همکاران. شواهدی برای تولید اکسیژن تیره در بستر دریا. Nat Geosci. 2024؛ 17:737-739.
25. دستور اجرایی 14285. انتشار منابع و مواد معدنی حیاتی فراساحلی آمریکا. امضا در 24 آوریل 2025.
26. اداره ملی اقیانوسی و جوی قانون نهایی بازنگری مقررات تحت قانون منابع معدنی جامد بستر عمیق دریا (مجوز اکتشاف تلفیقی و مجوز احیای تجاری). منتشر شده در 21 ژانویه 2026.
27. اداره ملی اقیانوسی و جوی NOAA با بررسی اولین برنامه احیای تجاری برای استخراج در آبهای عمیق رو به جلو است [press release]. 19 آگوست 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
28. Pardo A. خطاب به کمیته اول مجمع عمومی سازمان ملل متحد. سند سازمان ملل A/C.1/PV.1515–1516. 1 نوامبر 1967
29. کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها. 1833 UNTS 3 (1982); موافقتنامه اجرای قسمت یازدهم. 1836 UNTS 3 (1994).
30. سازمان ملل متحد. موافقت نامه مدیریت فعالیت های دولت ها در ماه و سایر اجرام آسمانی. 1363 UNTS 3 (1979).
31. کمیته سازمان ملل متحد در مورد استفاده صلح آمیز از فضا، کمیته فرعی حقوقی. وضعیت موافقت نامه های بین المللی مربوط به فعالیت ها در فضا از 1 ژانویه 2025. UN Doc A/AC.105/C.2/2025/CRP.9. 5 مه 2025
32. قانون رقابت پذیری راه اندازی تجاری ایالات متحده Pub L شماره 114-90, 129 Stat. 704 (2015).
33. ناسا، وزارت امور خارجه آمریکا توافقنامه آرتمیس: اصول همکاری در اکتشاف غیرنظامی و استفاده از ماه، مریخ، دنباله‌دارها و سیارک‌ها برای مقاصد صلح‌آمیز. 13 اکتبر 2020
34. ناسا ناسا از ترکیه به عنوان آخرین امضا کننده آرتمیس استقبال می کند [press release]. 31 آگوست 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026/
35. ناسا با افزایش امضاهای جهانی، ناسا به کارگاه آرتمیس می پیوندد [press release]. مه 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
36. اینترلون 5 میلیون دلار برای ابتکاراتی که فراتر از استخراج از ماه است، جمع آوری می کند. GeekWire. 2026. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
37. پانل COSPAR برای محافظت از سیاره. سیاست COSPAR برای محافظت از سیاره. Space Res Today. 2026; 224: 17-39.
38. ملت ناواهو با طرح ارسال بقایای انسان به ماه مخالف است. UPI. 6 ژانویه 2024. مشاهده شده در 4 اکتبر 2026.
39. هاردین جی. تراژدی عوام. علم. 1968; 162 (3859): 1243-1248.
40. اوستروم ای. حاکمیت کالا: تکامل نهادها برای اقدام جمعی. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج; 1990
41. جوناس اچ. ضرورت مسئولیت: در جستجوی اخلاق برای عصر تکنولوژی. شیکاگو: انتشارات دانشگاه شیکاگو؛ 1984
42. سازمان ملل متحد. اعلامیه ریو در مورد محیط زیست و توسعه، اصل 15. سند سازمان ملل متحد A/CONF.151/26 (جلد اول). 1992
43. Rao A، Burgess MG، Kaffine D. هزینه‌های استفاده از مدار می‌تواند ارزش صنعت فضایی را بیش از چهار برابر کند. Proc Natl Acad Sci USA. 2020; 117 (23): 12756-12762.
44. سازمان ملل متحد. موافقتنامه تحت کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها در مورد حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی دریایی در مناطق فراتر از صلاحیت ملی. پذیرش در 19 ژوئن 2023؛ قابل اجرا از 17 ژانویه 2026
45. یک قدم کوچک برای حفاظت از میراث انسانی در فضا. انتشار L شماره 116-275 (2020).

استفن پی وود، DMSc، ACNP، NRP، FNAP، FAWM، دانشیار بالینی در دانشکده پرستاری در کالج علوم بهداشتی بووه دانشگاه نورث ایسترن و مدیر اخلاق در بیمارستان فاکنر، ماس جنرال بریگام، در بوستون است. نظرات بیان شده در اینجا مربوط به خود او است و لزوماً منعکس کننده نظرات کارفرمایان او نیست.

توجه: اکنون در حال تعدیل نظرات هستیم. در ارسال نظرات تاخیر وجود خواهد داشت و هیچ تضمینی برای ارسال تمامی نظرات ارسالی وجود ندارد.