تصحیح خطاها در یک کامپیوتر کوانتومی ممکن است پیچیده تر از حد انتظار باشد

مدلی از کامپیوتر کوانتومی سیستم دو کوانتومی IBM
مریجان مورات/ اتحاد تصویر dpa / عالمی
کامپیوترهای کوانتومی تا زمانی که محققان روشهایی را برای تصحیح خطاهایی که این دستگاهها به طور طبیعی انجام میدهند را کامل نکنند، مفید نخواهند بود. تکنیکهای تصحیح خطای کوانتومی (QEC) در سالهای اخیر به سرعت پیشرفت کردهاند، اما مطالعات متعدد نشان دادهاند که چشمانداز خطاهایی که باید با آنها مقابله کنند، بهطور غیرمنتظرهای پیچیده است و چالشهای جدیدی را برای عملی کردن رایانههای کوانتومی ایجاد میکند.
ایده QEC به ابتدای پیدایش کامپیوترهای کوانتومی و اولین تحقیق در مورد چگونگی کارکرد کامپیوترهای کوانتومی برمی گردد. در آن زمان، هیچ کس یک کامپیوتر کوانتومی ساخته نبود، بنابراین محققان برای تعیین اینکه چگونه خطاها را می توان به خوبی تصحیح کرد و اینکه این تصحیح خطا به رایانه ها اجازه می دهد تا به طور قابل اعتماد کامل شوند، به نظریه ریاضیات تکیه کردند. اکنون کامپیوترهای کوانتومی وجود دارند و دادههای مربوط به خطاهای آنها به سرعت در حال انباشته شدن است. محققان به طور فزاینده ای در حال کشف هستند که انواع خاصی از خطاها وجود دارد که تحقیقات قبلی نادیده گرفته شده اند و می توانند پیشرفت کامپیوترهای کوانتومی را تهدید کنند.
کامپیوترهای کوانتومی از بلوکهایی به نام کیوبیت ساخته شدهاند و کیوبیتها به دلیل حساس بودن به تعامل با محیط خود اشتباه میکنند. یک فرض دیرینه در مورد این خطاها – حدس مارکوف – این است که آنها بدون حافظه هستند: خطاهایی که یک کیوبیت در مقاطع مختلف زمانی انجام می دهد، همبستگی ندارند.
لورنزا ویولا از کالج دارتموث در نیوهمپشایر می گوید که اثرات حافظه برای عملکرد مفید رایانه های کوانتومی مضر است زیرا به این معناست که تکرار یک کیوبیت در زمان های مختلف می تواند نتایج متفاوتی را بر اساس آنچه که محیط آن «به خاطر می آورد» ایجاد کند. مثل اینکه با ضرب یک عدد در 2 یک مقدار در حال حاضر و مقدار دیگری بعدا بدست می آید. حدس مارکوف نشان میدهد که این اتفاق یا هرگز یا در تعداد کمی از موارد رخ نمیدهد، که به رایانههای کوانتومی اجازه میدهد برنامههای طولانیتری را اجرا کنند. اما نکته نگران کننده این است که این فرض نادرست به نظر می رسد. اثرات حافظه همچنان در آزمایش ها ظاهر می شود.
اخیراً، یوهان پاپ از مؤسسه فناوری کارلسروهه و دانشگاه اشتوتگارت در آلمان و همکارانش یک روش اندازهگیری ایجاد کردند که بسیاری از نقایص طولانی مدت – حالتهای کوانتومی جعلی که از نقصهای ماده، مولکولهای سرگردان یا چندین منبع دیگر ناشی میشوند- را در محیط یک ابررسانا که هر یک از آنها میتواند به عنوان یک کیوبیت عمل کند، آشکار کرد. او می گوید: «ما به طور خاص نشان می دهیم که چگونه این محیط طولانی مدت می تواند یکی از مفروضات تصحیح خطا را نقض کند.
در اوایل سال جاری، رامی بارندز از Forschungszentrum Jülich GmbH در آلمان و همکارانش نوع متفاوتی از کیوبیت ابررسانا را مورد مطالعه قرار دادند و موارد مشابهی را در حدس مارکوف یافتند.
این فرض در سطح کل کامپیوترهای کوانتومی نیز به چالش کشیده شده است. در سال 2025، جان فیدل کام از آژانس علم، فناوری و تحقیقات سنگاپور، کاوان مودی از دانشگاه فناوری و طراحی سنگاپور، محمد عثمان از دانشگاه موناش استرالیا و همکارانشان یک آزمایش کلیدی تصحیح خطا را با رایانه کوانتومی Willow Google تجزیه و تحلیل کردند. آنها دریافتند که برخی از اشتباهات، که تصحیح یا توضیح آنها دشوار است، با مدل نظری مطابقت دارد که در آن فرض مارکوف صادق نیست. محیط کیوبیت ها مارکویی نبود.
در تحلیل دیگری، گرگوری کویروز از دانشگاه جانز هاپکینز در مریلند و همکارانش دریافتند که مدلی که شامل اثرات غیرمارکوویی است، یک کامپیوتر کوانتومی IBM که از طریق ابر به آن دسترسی داشتند، هفت برابر بهتر از مدلهای نویز است که معمولاً در مطالعات تصحیح خطا استفاده میشوند. IBM و گوگل پاسخی ندادند یک دانشمند جدیددرخواست نظر
ویولا در کار با همکارانش کشف کرد که بخشهایی از محیط کیوبیت که میتوانند «به خاطر بسپارند» میتوانند به تنهایی بهعنوان سیستمهای کوانتومی عمل کنند و به کیوبیت «واکنش کنند». این نوع جدیدی از خطا را معرفی می کند – اثر دیگری که رویکردهای QEC در حال حاضر آن را در نظر نمی گیرند.
این کار مقدماتی است، اما ویولا میگوید که با پیشرفت سریع رایانههای کوانتومی، اثرات نامربوط قبلی ممکن است اهمیت فزایندهای پیدا کنند. مودی فکر میکند برای به صدا درآوردن زنگ هشدار خیلی زود است، اما میگوید در حال حاضر هیچ تضمینی، چه تجربی و چه تئوری، وجود ندارد که با افزایش تعداد رایانههای کوانتومی، مشکل بدتر نشود.
“این احتمال وجود دارد که تصحیح خطا به دلیل نویز مرتبط کار نکند [memory effects] او میگوید: «این به حساب نمیآید. ما دقیقاً نمی دانیم کجا خراب می شود، تا حدی به این دلیل که توصیف نویز پیچیده دشوار است.
قضایای ریاضی وجود دارد که نشان میدهد یک کامپیوتر کوانتومی میتواند به تحمل خطا برسد – حالتی از عملکرد که خطاها آن را کاهش نمیدهند – حتی زمانی که اثرات حافظه وجود دارد و خطاها در زمان یا مکان همبستگی دارند. اما ویولا میگوید که این همبستگیها تا چه حد میتوانند قبل از تبدیل شدن به یک مشکل قوی باشند، یک سوال باز دیگر است.
آمیت هاگار از دانشگاه بلومینگتون ایندیانا می گوید وضعیت لزوما سیاه و سفید نیست و روش های استاندارد تصحیح خطا ممکن است در نهایت کارساز باشد، اما فقط برای محاسبات طول یا پیچیدگی معین این امر وعده کامپیوتر کوانتومی را به عنوان ماشینی که میتواند محاسبات طولانی مدت خودسرانه انجام دهد، تضعیف میکند. او میگوید برای هر شرکتی که تلاش میکند یکی بسازد، اکنون بار اثبات به عهده محققان آنها است. هاجر می گوید: «آنها قول خود را بر اساس قضیه ای مشروط استوار کردند و در حال حاضر ممکن است این شرط کارساز نباشد.
به گفته عثمان، آینده کاملاً باز است زیرا برنامه هایی که محققان برای تصحیح خطای کوانتومی استفاده می کنند در کنار سخت افزار محاسبات کوانتومی در حال تکامل هستند. او میگوید تا همین اواخر، برنامههای QEC که به دهه 1990 بازمیگردید استاندارد طلایی بودند، اما کلاس کاملاً جدیدی از کدها به نام QLDPC اکنون محبوبیت پیدا کردهاند، و او میگوید که عملکرد آنها در مواجهه با خطاهای مرتبط هنوز مشخص نیست. او میگوید: «قبل از اینکه بتوانیم ادعایی در مورد اینکه آیا رفع اشکال کار میکند یا خیر، باید بررسی و مطالعه کنیم.
پاپ میگوید: «کدهای تصحیحکننده خطا میتوانند با خطاهای غیرمارکوویی سازگار شوند. آنها باید با آن سازگار شوند. نیکلاس گاسلینگ از مؤسسه فناوری کارلسروهه میگوید تکنیک اندازهگیری که او و همکارانش اخیراً توسعه دادهاند میتواند در اینجا نقش داشته باشد زیرا میتواند به تیمهای دیگر اجازه دهد تا اثرات حافظه را در دستگاههای خود شناسایی کرده و استراتژیهایی برای اجتناب از آنها ارائه دهند. کام می گوید، خطاهای مرتبط را نیز می توان با بهینه سازی الگوریتم های رایانه ای معمولی که رایانه های کوانتومی را کنترل می کنند و خروجی آنها را می خواند، کاهش داد.
بنابراین راه های مختلفی برای مقابله با این دسته از خطاهای نادیده گرفته شده وجود دارد. محققانی که آنها را مطالعه می کنند می گویند که آنها لزوماً یک مشکل حل نشدنی را کشف نکرده اند – تا زمانی که جدی گرفته شود. پاپ میگوید: «تاکنون این مورد در رادار بسیاری از مردم نبود.



