فرضیه ریمان چیست و چرا راه حل آن تا این حد بی نظیر است؟

برنهارد ریمان مسئله ای را مطرح کرد که ریاضیدانان بیش از یک قرن در تلاش برای حل آن بودند
مجموعه Granger/Alamy
آهنگ اعداد اول الگویی دارد. این فقط هرج و مرج نیست برنهارد ریمان، ریاضیدان، مشکوک به این موضوع بود، اما او هرگز آن را به طور قطعی ثابت نکرد و جانشینان ریاضی او بیش از یک قرن تلاش کردند تا او را درست ثابت کنند. فرضیه ریمان اکنون می تواند اثبات شود و ممکن است اساسی ترین ساختار سیستم اعداد ما را آشکار کند، در حالی که دری را به روی درک جدیدی از دنیای گسترده توابع ریاضی باز می کند.
در سال 1859، ریمان در خاطرات خود اظهارنظری در مورد یک تابع ریاضی بیان کرد و اظهاراتی را در مورد آن به عنوان “به احتمال زیاد” درست توصیف کرد. این واقعیت که او هرگز آن را به طور قطعیتر ثابت نکرد، از آن زمان تاکنون دنیای ریاضیات را در حالت تعلیق نگه داشته است و «فرضیه ریمان» به معروفترین و سرسختانهترین مسئله حلنشده در این زمینه – تا کنون – تبدیل شده است. اثبات جدیدی به کمک هوش مصنوعی توسط Levent Alpöge از Anthropic ممکن است به تازگی یک دوره کامل از ریاضیات را به پایان رسانده باشد و تصور ریمان را از نزدیک به 200 سال پیش تأیید کند.
کریستوفر هیوز از دانشگاه یورک بریتانیا می گوید: «این نتیجه، اگر درست باشد، نقطه اوج مبارزه ای خواهد بود که هزاران ریاضیدان در گذشته آن را امتحان کرده اند». اثبات حدس رایمن نیز یکی از مسائل جایزه هزاره مؤسسه ریاضیات Clay است که هر کدام یک میلیون دلار جایزه برای راه حل دارد.
فرضیه ریمان برای چندین دهه برای ریاضیدانان بسیار بزرگ بوده است، زیرا با ساده ترین و در عین حال گریزان ترین اشیاء در ریاضیات سروکار دارد: اعداد اول. اینها اعدادی هستند که بر هیچ عددی غیر از 1 و خودشان بخش پذیر نیستند و هر عددی را می توان با ضرب اعداد اول تشکیل داد. بنابراین اعداد اول استخوان های تمام سیستم های اعداد هستند. همه چیز بر روی آنها ساخته شده است. اما نحوه توزیع اعداد اول بین همه اعداد در نگاه اول غیرقابل پیش بینی است. در اینجا ریمان مداخله کرد.
او فرض کرد که نحوه چیدمان اعداد اول در امتداد خط اعداد را می توان از مجموعه اعداد دیگری استنباط کرد که اکنون به یک تابع ریاضی به نام تابع زتای ریمان مربوط می شود. این اعداد پیچیده هستند – بنابراین هر یک در واقع یک جفت اعداد است که یکی واقعی و دیگری خیالی نامیده می شود – و وقتی به تابع زتا ریمان متصل می شود، تابع صفر می شود. به طور گیج کننده، اعدادی که به صفر تابع منتهی می شوند، «صفرهای غیر پیش پا افتاده» نامیده می شوند. ریمان دریافت که جمع کردن دنباله ای از این اعداد مختلط به او اجازه می دهد تا توزیع اعداد اول را تا یک عدد بالا پیش بینی کند. در عمل، او به فرمولی رسید که میتوانست رخدادهای بهظاهر تصادفی اعداد اول در میان اعداد را معنا کند.
اما این فرمول تنها در صورتی کار میکند که همه صفرها همیشه روی یک خط عمودی قرار گیرند، زمانی که در یک سیستم مختصات رسم میشوند که در آن محور افقی اجزای واقعی و محور عمودی اجزای خیالی آنها را ردیابی کند. ریمان برخی از این صفرها را محاسبه کرد که ایده او را تایید کرد، اما نتوانست این فرضیه را به طور کلی تر اثبات کند. این بزرگترین مشکل حل نشده در تمام ریاضیات شد. اسکات آرمسترانگ از دانشگاه سوربن پاریس می گوید: «این یک مشکل افسانه ای است، ملکه همه مشکلات هزاره. “برای کل رشته ریاضیات نمی توان قضیه ای بزرگتر وجود داشت.”
در سالهای بعد، ریاضیدانان از رایانهها استفاده کردند تا تأیید کنند که 12 تریلیون صفر غیر پیش پا افتاده روی خط عمودی ریمان ردیف شدهاند، و کار زیادی برای اثبات این موضوع انجام شد که صفرها حداقل باید در نواری از سیستمهای مختصات در اطراف آن خط قرار داشته باشند. در واقع، نسخه قبلی اثباتهای هوش مصنوعی از OpenAI در 6 اکتبر حاوی اثبات نسخه ضعیفتری از حدس ریمان بود، که صفرهای غیر پیش پاافتاده را در مجاورت خط پیشبینیشده توسط ریمان، اما نه دقیقاً روی آن، قرار میداد.
در بیانیه ای که برای عموم منتشر شد، آلپوگ نوشت که مدرک او که با هوش مصنوعی آنتروپیک کلود توسعه یافته است، بیش از 250000 صفحه است و هنوز به طور کامل توسط جامعه ریاضی خوانده، هضم یا درک نشده است. حتی ترجمه آن به زبان نرم افزار Lean proofing 17,000,000 خط است. این بدان معنی است که قضاوت دقیق زمان می برد. الکس واکر از دانشگاه کالج لندن می گوید: “من فرصتی برای خواندن 17 میلیون خط ناب نداشته ام، بنابراین نمی توانم حقیقت آنها را بگویم.” او اضافه می کند که این اطلاعیه جزئیات روش را روشن نمی کند.
بنابراین، در حال حاضر دقیقاً مشخص نیست که هوش مصنوعی از چه ترفندهای ریاضی استفاده کرده است، اگرچه مفسران اولیه پیشنهاد میکنند که از مجموعه وسیعی از ریاضیات که حوزههای مختلفی از جمله نظریه اعداد و هندسه حسابی را در بر میگیرد، استخراج شده است. برخی معتقدند که هوش مصنوعی در این زمینه ها ارتباطاتی ایجاد کرده است که هنوز به وضوح در ادبیات وجود ندارد.
کد ناب برای اجرای کارآمد بر روی رایانهای که میتواند آن را بازبینی کند، تطبیق داده میشود، که بررسی مهمی بر روی شواهد جدید ارائه میکند. اسکات آرونسون از دانشگاه تگزاس در آستین می گوید: «اگرچه خود Lean مشکلاتی دارد، اما تاکنون هیچ یک از نتایج هوش مصنوعی با گواهینامه های Lean پس گرفته نشده است. او میگوید با این حال، کشف تمام جزئیات اثبات جدید و استخراج بینشهای ریاضی ممکن است سالها طول بکشد. اما پیامدهای آن قطعاً عظیم و گسترده خواهد بود.
قابل ذکر است که بزرگترین سوال باز نظریه اعداد را حل می کند و در نهایت اعداد اول را معنی دار می کند. نتایج متعددی نیز بر این فرض استوار است که ریمان درست میگفت و اکنون روی زمین محکمتری خواهد ایستاد. و سپس پیامدهایی برای توابع مشابه تابع زتای ریمان وجود دارد که به عنوان فرضیه تعمیم یافته ریمان شناخته می شود. جان نیکلسون از مؤسسه ریاضیات ماکس پلانک در آلمان می گوید: «تعداد بسیار زیادی از نتایج بسته به فرضیه تعمیم یافته ریمان قبلاً اثبات شده است. او می گوید که تعدادی الگوریتم سریع نیز برای محاسبه کمیت ها در نظریه اعداد جبری وجود دارد که صحت آنها به فرضیه تعمیم یافته ریمان بستگی دارد. فرضیه ریمان حتی با نظریه های آشوب در سیستم های کوانتومی در فیزیک ارتباط دارد.
انریکو بومبیری از دانشگاه پرینستون هنگامی که بیش از ربع قرن پیش مسئله هزاره را ترسیم کرد، نوشت: “شکست فرضیه ریمان باعث ایجاد هرج و مرج در توزیع اعداد اول می شود.” اکنون، به لطف ترکیبی از نبوغ و ظلم انسانی، و قدرت محاسباتی هوش مصنوعی، این توزیع ممکن است در نهایت خطرناک نباشد.



