بمب افکن بک فایر و سامانه موشکی اسکیف

توسط Duane A. Day
سه شنبه 8 سپتامبر 2026

هنگامی که برای اولین بار توسط ماهواره های اطلاعاتی آمریکا در اواخر دهه 1960 مشاهده شد، بمب افکن بک فایر اتحاد جماهیر شوروی بسیار جالب و حتی کمی شوم بود. این یک بمب افکن متوسط ​​براق با دماغه ای تیز و بال چرخشی بود که به وضوح برای حرکت سریع و انفجار وسایل طراحی شده بود. در دهه 1970، Tu-22M Backfire منبع اختلاف بین سیا و نیروی هوایی ایالات متحده در مورد اینکه تا چه حد می تواند پیش برود، بود. آیا برد متوسط ​​بود که عمدتاً برای استفاده اروپایی و حمله دریایی در نظر گرفته شده بود یا برد بلندتر و قادر به حمله به قاره ایالات متحده بود؟ در اواخر دهه 1970، این بحث تا حد زیادی حل شد و بک فایر فاقد بردی برای تهدید ایالات متحده بود، اما همچنین تهدیدی فزاینده برای گروه‌های جنگی ناوهای نیروی دریایی ایالات متحده بود (به «جنجال بمب‌افکن برگشتی»، The Space Review، 22 دسامبر 2025 مراجعه کنید.

Tu-22M3 Backfire اولین بار در اواخر دهه 1960 به عنوان یک بمب افکن متوسط و هواپیمای تهاجمی دریایی توسعه یافت. این می تواند 1-3 موشک کروز بزرگ و همچنین بمب را حمل کند. این برای حرکت سریع برای شکستن دفاع هوایی دشمن طراحی شده است. (اعتبار: آندری شماتکو، ویکی مدیا)

اما پس از پایان جنگ سرد، اهمیت بک فایر به سرعت کاهش یافت. این هواپیما هرگز در تعداد زیادی که توسط نیروی هوایی پیش بینی شده بود ساخته نشد و حدود 400 نفر در خدمت به سرعت از تعداد آنها کاسته شد. اوکراین که دیگر بخشی از اتحاد جماهیر شوروی نیست، ده ها هواپیما را از بین برد. نیروی هوایی روسیه ده ها تن دیگر را بازنشسته کرد. در اوایل دهه 2000، برخی از مهندسان هوافضای روسی نقش جدید و صلح آمیزی را برای Backfire پیشنهاد کردند و موشک های تجاری را به عنوان بخشی از برنامه ای به نام Skiff به فضا پرتاب کردند.

سکایی به معنای سکاها، یک قوم عشایری باستانی است که در بخش هایی از آنچه به اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد، ساکن بودند. آنها به دلیل توانایی خود در پرتاب تیر در حین اسب سواری شناخته شده بودند، که ممکن است توضیح دهد که چرا این نام برای موشک انتخاب شده است. دفتر طراحی رادوگا توسعه‌دهنده اصلی این موشک بود و طراح هواپیمای توپولف مسئول سیستم کلی و هواپیمای حامل Tu-22M3K بود. این هواپیما قرار است یک بمب افکن اصلاح شده Tu-22M3 باشد که “K” مخفف “Cosmos” است.

بک فایر به دلیل سرعتش نسبت به هواپیمای بزرگتر انتخاب شد. برنامه این بود که اسکیف نه تنها در ارتفاع بالا، بلکه با سرعت بالا نیز پرتاب شود و به موشک در هنگام استقرار سرعت بیشتری بدهد. هدف سیستم اسکیف پرتاب ماهواره های نسبتا کوچک تا وزن 300 کیلوگرم به مدارهای 200 تا 2800 کیلومتری بود. انتظار این بود که اینها بتوانند ماهواره هایی برای رصد زمین، ارتباطات و ماهواره های علمی از راه دور باشند.

تصویری از گزارش Skif که اجزای مختلف سیستم را نشان می دهد. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

پرتاب هوایی

در طول تاریخ عصر فضا، پیشنهادات زیادی برای موشک های هوا پرتاب شده است. مزایای فرضی پرتاب هوایی شامل بهبود عملکرد موشک در سرعت و ارتفاع ارائه شده توسط هواپیما است. این هواپیما همچنین می تواند پرتابگر را به عرض جغرافیایی و موقعیت مطلوب تری مانند بالای اقیانوس برده و به دامنه وسیع تری از شیب ها نسبت به سکوی پرتاب ثابت پرتاب کند. حتی می‌تواند با شروع از نزدیک استوا و بهره‌گیری از چرخش زمین، عملکردی به دست آورد. پرتاب هوایی همچنین می تواند سیستم ماهواره ای را به نیازهای عملیاتی پاسخ دهد، شاید با پرتاب سریع یک ماهواره برای جایگزینی ماهواره آسیب دیده.

نیروی دریایی ایالات متحده این مفهوم را در اوایل دهه 1960 مطالعه کرد. پیمانکاران هوافضای ایالات متحده چندین پیشنهاد را در این دهه در نظر گرفتند، از جمله پرتاب از زیر بمب افکن B-58 Hustler (برنامه ای به نام تالار شهر)، پرتاب از پشت یک C-130، و پرتاب از یک A-12 OXCART اصلاح شده ماخ 3 (به «Blackbirds and black satellites: A-13 a satellite, Jan 12 OXC» مراجعه کنید. 2022؛ «مسیرهایی که در ماهواره‌های عکاسی شناسایی نشده‌اند: بخش 1، 1960»، بررسی فضایی، 16 اکتبر 2023 و بخش 2. در اوایل دهه 1970، سرویس اطلاعات ملی نیز به پرتاب یک موشک نسبتاً کوچک از یک رهگیر فانتوم F-4 فکر کرد. در اواسط دهه 1990، پیشنهادی برای استفاده از بمب افکن B-1 – با نام مستعار “استخوان” توسط خدمه – برای پرتاب یک موشک، مفهومی شبیه به Skif وجود داشت.

برنامه این بود که Skif انواع محموله های ماهواره ای تجاری و علمی را به فضا پرتاب کند. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

در سال 2010، به نظر می‌رسید که پرتاب هوایی با چندین پروژه پیشنهادی، از جمله Stratolaunch که هرگز موشکی پیدا نکرد، دوباره مورد توجه قرار گرفت. AirLaunch، که از C-17 Globemaster II نیروی هوایی استفاده می کند. و در نهایت Virgin Orbit که از 747 اصلاح شده استفاده کرد. فقط Virgin Orbit به موفقیت فنی دست یافت، اگرچه به دلیل کمبود مشتری در بازاری که به سرعت در حال تغییر بود، به زودی لغو شد. استراتولانچ هم اکنون صاحب جت عظیم Roc و 747 سابق Virgin Orbit است که از آنها برای پرتاب موشک های مافوق صوت استفاده می کند.

علیرغم پیشنهادهای زیاد، تنها یک موشک پرتاب هوایی عملیاتی وجود دارد. در دهه 1980، ایالات متحده تنها سیستم پرتاب هوایی عملیاتی خود، پگاسوس را توسعه داد که از یک هواپیمای L-1011 تغییر یافته پرتاب شد. با این حال، پگاسوس نرخ پرتاب بسیار پایینی داشت: بین سال‌های 1990 تا 2026، 46 بار پرتاب شد، با سه شکست و سه شکست جزئی. پرتاب ماهواره لینک در جولای 2026 آخرین بار بود و پگاسوس اکنون به مرتع سپرده شده است. هواپیمای حامل آن، لاکهید L-1011، آخرین هواپیمای نوع خود است که هنوز پرواز می کند و جالب است که ببینیم چه اتفاقی برای آن می افتد.

هواپیمای پرتاب نیازمند حذف سیستم های نظامی و جایگزینی آنها با سیستم هایی برای نگهداری و نظارت بر موشک و ماهواره در حین پرواز است. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

اتحاد جماهیر شوروی همچنین بارها در طول تاریخ خود پرتاب هوایی و همچنین تسلیحات ضد ماهواره پرتاب هوایی مانند ایالات متحده را که در دهه 1980 آزمایش کردند، مورد بررسی قرار داده است. شاید قابل توجه ترین نمونه شوروی/روسی از یک وسیله نقلیه فضایی پرتاب شده به نام MAKS شناخته شود که یک هواپیمای فضایی را از پشت یک هواپیمای عظیم An-225 Mriya به فضا پرتاب می کرد. MAKS هرگز ساخته نشد و در سال 2022 روس ها An-225 اوکراینی را روی زمین منهدم کردند.

Skif تحت یک بمب افکن اصلاح شده میان برد Tu-22M3K حمل خواهد شد. حرف “K” مخفف “Cosmos” است. توجه داشته باشید که باله های پایینی موشک تا می شوند تا موشک در زیر هواپیما شناور شود. آنها در پرواز مستقر می شدند. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

موشک اسکیف

بک فایر یک بمب افکن متوسط بود و یکی از محدودیت های پرتاب هوایی این بود که موشک باید به اندازه هواپیما باشد و سپس نمی توان آن را بزرگ کرد. برای قرار گرفتن در زیر بدنه Tu-22M3K، موشک اسکیف نمی تواند بزرگتر از 17 متر طول و 1.5 متر قطر داشته باشد. جرم ترکیبی موشک و تجهیزات پشتیبانی به 20 تن محدود شده است و وزن تقویت کننده 17.3 تن است.

برای استقرار موشک، هواپیمای حامل یک صعود با موتور انجام می دهد. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

اسکیف یک موشک دو مرحله ای بود. مرحله اول قرار بود رانش 21 تا 26 تنی را فراهم کند. دو موتور اصلاح شده RD-0242 مجهز به کنترل بردار رانش می توانند 25 تن رانش را ارائه دهند. یک موتور RD-0242 به مرحله دوم نیرو می دهد و 8.5 تن نیروی رانش را فراهم می کند. این موتور از سوخت‌های ذخیره‌سازی UDMH/N2O4 که معمولاً در موشک‌های بالستیک سوخت مایع استفاده می‌شود، استفاده می‌کند. سلول های سوختی نیز ناخوشایند بودند و نیاز به رسیدگی دقیق داشتند.

Skiff می تواند 220-250 کیلوگرم را به مدارهای قطبی و سنکرون خورشیدی 600 کیلومتری برساند. برای مداری با شیب متوسط ​​می توان جرم محموله را تا 300 کیلوگرم افزایش داد.

استقرار موشک دو مرحله ای در حالت ایده آل، می تواند محموله 300 کیلوگرمی را به مدار حمل کند. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

Tu-22M3K آتش برگشت

از آنجایی که Backfire به عنوان یک بمب افکن طراحی شده است، برخی از سیستم های آن برای ماموریت پرتاب هوایی مورد نیاز نیستند و می توان آنها را حذف کرد. سیستم های نظامی با تجهیزات ویژه ماموریت برای نظارت و پرتاب موشک در حال پرواز جایگزین خواهند شد. درهای محل قرارگیری بمب با یک فیرینگ با قسمت عقب برجسته برای نگه داشتن موشک جایگزین می شود. برخی از تجهیزات در محل بمب نصب می شود و از طریق فیرینگ به موشک متصل می شود. بدنه بمب افکن باید برای مقاومت در برابر موشک تقویت می شد. اسکیف سنگین تر از موشک کروز Kh-22 است که اغلب توسط Tu-22M3 حمل می شد و در جنگ غیرقانونی علیه اوکراین برای منفجر کردن مجتمع های مسکونی استفاده می شد.

موشک اسکیف از طراحی منحصربه‌فردی برخوردار بود و اندازه آن باید در زیر هواپیمای حامل قرار می‌گرفت. یکی از محدودیت‌های پرتاب هوایی این است که نمی‌توان اندازه موشک را بعداً برای عملکرد بالاتر افزایش داد. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

توپولف همچنین به دنبال بهبود ویژگی های آیرودینامیکی هواپیما بود. آنها با هماهنگی موسسه مرکزی آیروهیدرودینامیکی روسیه (TsAGI)، یک مدل مقیاس را در تونل های باد آزمایش کردند. برخی از اصلاحات بدنه هواپیما، از جمله تغییرات در بالها و نوک بالها برای افزایش بالابر پیشنهاد شد. Tu-22M3 مجهز به یک تفنگ دم است که برداشته می شود و با یک بخش دم طراحی شده جایگزین می شود و کشش را کاهش می دهد. چندین اصلاح دیگر نیز برای کاهش درگ پیشنهاد شد، مانند بستن شکاف در سطوح کنترل پرواز. هدف کلی افزایش نیروی رانش در دسترس و افزایش برد پرواز در حین حمل یک موشک بزرگ با نصب خارجی بود و مهندسان تخمین زدند که نسبت کلی بالابر به کشش مادون صوت را می‌توان تقریباً 10 درصد افزایش داد. برد پرواز زیر صوت را می توان تقریباً 600 کیلومتر افزایش داد.

بک فایر مجهز به یک تفنگ دم برای مقابله با هواپیماهای مزاحم آمریکایی بود. برای کاهش وزن و کشیدن برای نسخه ایرلاند حذف خواهد شد. (اعتبار: کلمنس واستر، ویکی مدیا)

پیشنهادی به هیچ جا

پیشنهاد موشک هوایی اسکیف هرگز توسعه نیافته است. صنعت فضایی روسیه در بازاریابی سخت افزارهای جدید موفق نبوده و تنها توانسته است راکت های موجود مانند سایوز و پروتون را بفروشد. اسکیف به زودی فراموش شد و غرق در فهرست بلندی از رویاهای روسیه برای بازگرداندن شکوه گمشده پرواز فضایی شد.

در پرتاب های Skif، هواپیمای حامل با یک هواپیمای پشتیبانی هوابرد همراه خواهد بود که به ارتباطات و ردیابی کمک می کند. (اعتبار: “اسکیف: یک سیستم فضایی پرتاب هوایی مبتنی بر هواپیمای Tu-22M3”)

منابع

A. Pukhov، “Skiff: سیستم هوا-فضا بر اساس هواپیمای Tu-22M3. پروژه مقدماتی، کتاب 1.” مسکو، 2003 (Pukhov A.L. “Skif” مجتمع هوانوردی و فضایی بر اساس هواپیمای Tu-22M3 / پروژه طرح، کتاب 1، مسکو، 2003)

Tu-22 Backfire یکی از هواپیماهای مورد علاقه دواین دی است زیرا بسیار باحال است. می توان با او در zirconic1@cox.net تماس گرفت.

توجه: اکنون در حال تعدیل نظرات هستیم. در ارسال نظرات تاخیر وجود خواهد داشت و هیچ تضمینی برای ارسال تمامی نظرات ارسالی وجود ندارد.