آیا قطب جنوب محل مناسبی برای پایگاه ماه است؟

توسط جف فاوست
دوشنبه 2 نوامبر 2026

این آخر هفته، مرکز فضایی کندی ناسا میزبان نمایش هوایی مکس پاور (یا به قول آژانس، MAX POWER) خواهد بود. همانطور که ناسا توصیف می کند، مکس پاور علاوه بر ادای احترام ناخواسته به یک قسمت از سیمپسون ها، “جدیدترین و هیجان انگیزترین نمایشگاه فناوری هوافضا و نمایش هوایی آمریکا” است. این شامل نمایش پرواز و نمایش ثابت هواپیما و فناوری فضایی خواهد بود.

ناسا همچنین از این رویداد برای ارائه به روز رسانی در مورد پایگاه ماه استفاده خواهد کرد، برنامه های خود را در Ignition برای ایجاد یک پایگاه قمری در نزدیکی قطب جنوبی ماه اعلام کرد. در اواخر ماه مه، زمانی که ناسا قراردادهایی را برای ماه نوردها و فرودگرها اعلام کرد، وعده به روز رسانی های ماهانه را داد. اما آژانس از زمان برگزاری جلسه توجیهی در اواخر ژوئن، زمانی که قراردادهای فرود اضافی را اعلام کرد، به روز رسانی عمده ای انجام نداده است. برخی انتظار دارند که ناسا از کنفرانس Max Power برای اعطای قراردادهای فرودگر جدید استفاده کند، از جمله شرکت‌هایی که برای قرارداد جدید Commercial Lunar Payload Services (CLPS) 2.0 انتخاب شده‌اند، که فرودگرهای روباتیک آینده مورد نیاز برای توسعه پایگاه را پوشش می‌دهد.

ناسا هنوز اعلام نکرده است که این پایگاه را فراتر از جایی نزدیک به قطب جنوب کجا خواهد ساخت. این آژانس مدت‌هاست که بر اهمیت رفتن به آنجا تاکید کرده است و به احتمال وجود یخ آب و رقابت با چین برای تعداد انگشت شماری از مکان‌هایی که برای یک پایگاه بهینه می‌داند، اشاره کرده است. این علاقه به قطب جنوب ماه مدت‌ها قبل از اعلام پایگاه قمری بود، زمانی که ناسا در عوض یک سری فرودها را در منطقه قطب جنوب متمرکز کرد که در نهایت می‌توانست به یک پایگاه ماه منجر شود.

با این حال، حتی زمانی که ناسا تمرکز خود را بر قطب جنوبی ماه افزایش می دهد، کسانی هستند که استدلال می کنند که این تاکید غیرمنطقی است. این افراد، از فضانورد تا دانشمندان، می‌گویند که خطرات سفر به منطقه قطب جنوب برای اولین فرود آرتمیس بسیار بیشتر از پاداش است.

خلبان آرتمیس 2، ویکتور گلاور، ماه را در طول ماموریت آوریل رصد می کند.. (اعتبار: ناسا)

“سریع، آشنا”

یکی از افرادی که از ناسا می خواهد برای اولین فرود آرتمیس در جای دیگری جستجو کند، فردی است که در اوایل امسال به دور ماه پرواز کرده است. ویکتور گلاور، خلبان آرتمیس 2، سخنران غافلگیرکننده ای در ماه ژوئیه در انجمن علمی ناسا در مرکز تحقیقات ایمز در کالیفرنیا بود.

او از ارائه ماموریت سنتی اجتناب کرد و در عوض بیشتر ساعت را در یک جلسه پرسش و پاسخ طولانی با دانشمندان حاضر در اتاق سپری کرد. آنها از او سؤالاتی در مورد مأموریت و حرفه اش و خیلی چیزهای دیگر پرسیدند.

“از طرف همه زمین شناسان اینجا، سنگ مورد علاقه شما چیست؟” – یکی پرسید. او پاسخ داد: «آیا می توانم بگویم زمین؟»

یکی دیگر از شرکت کنندگان از او پرسید که اولین ماموریت آرتمیس کجا باید فرود بیاید. این امر باعث واکنش طولانی گلوور شد که با برنامه‌های طولانی مدت ناسا برای رفتن فوری به منطقه قطبی جنوبی ماه مخالفت کرد.

“اگر تا به حال صحبت من را دیده اید، احتمالاً شنیده اید که می گویم: “اگر می خواهید سریع بروید، تنها بروید. اگر می خواهید دور بروید، با هم بروید.” یک چیز دیگری هم هست که همیشه می گویم: اگر می خواهید سریع بروید، آشنا بروید.» او گفت: «ما می خواهیم به سطح برویم. اگر بخواهیم به زودی فرود بیاییم: آشنا، روز، استوا.”

بخشی از نگرانی او حول برنامه های ناسا در آن زمان برای انجام یک فرود روی ماه از مدار هاله ای تقریباً مستطیلی بود. هنگامی که فرودگر فرود آمد، باید حدود یک هفته باقی بماند تا اینکه اوریون دوباره در موقعیتی قرار گیرد تا فرودگر به آن پهلو بگیرد.

«اگر آپاندیس بترکد، برنامه فعلی ما در حال حاضر، اگر در روز فرود ترکید، یک هفته بیرون هستید. او گفت: “این برای من یک معامله بزرگ است. بنابراین استوا این فرصت را به من می دهد تا این مرد را نجات دهم.”

مشکل دیگری که او با فرود قطبی داشت این بود که احساس می کرد برای یک ماموریت خطر زیادی را به جان خریده است. “البته ما باید به سمت قطب جنوب برویم، اما اینطور نیست؟” وی با اشاره به تجربه خود به عنوان خلبان آزمایشی در افزایش تدریجی سرعت و ارتفاع گفت. “شما فرآیندی دارید که باید بیشتر و بیشتر ریسک کنید، اما همچنین باید آن را به درستی بازنشسته کنید.”

دلایل متعددی وجود دارد که چرا منطقه قطب جنوب مکانی چالش برانگیز برای فرود است، از جمله زمین های ناهموار و زوایای کم ارتفاع خورشید. او گفت: “فکر می‌کنید رانندگی در هنگام غروب خورشید به خانه یک چالش است؟ تصور کنید که روی جرم آسمانی دیگری باشید و با لباس از آن اتاق به زاویه کم نور خورشید بروید.”

یکی از دانشمندانی که در اتاق برای سخنرانی گلاور حضور داشت پاسکال لی، دانشمند سیاره‌شناسی در موسسه SETI بود. او این نگرانی‌ها را درباره رفتن فوری به قطب جنوبی ماه، نه تنها به دلیل خطرات کار در آنجا، بلکه به دلیل عدم اطمینان در مورد یخ آبی که قرار است در آنجا وجود داشته باشد، به اشتراک می‌گذارد.

او در نشست اقتصاد فضایی هفته گذشته در اورلاندو گفت: “کار کردن در مناطق قطب جنوب واقعاً بسیار دشوار است. شما خود را در چالش‌های غیرضروری قرار می‌دهید.” “در قطب جنوب آب وجود دارد، اما ما دقیقا نمی دانیم چقدر یا دقیقا کجاست.”

او دوباره نگرانی خود را در مورد زوایای کم خورشید تکرار کرد. او گفت: «بیشتر مناطق زمین، آفتاب زیادی نمی بینند، به جز چند نقطه که تقریباً دائماً در معرض نور خورشید هستند. به همین ترتیب، زمین برای بسیاری از مناطق برای مدت طولانی از دید خارج است. برای عملیات انسانی اصلاً عالی نیست.»

یکی از مشکلاتی که به وجود می آید دمای پایین است. در حالی که سطح ماه می تواند در مناطق استوایی در طول روز قمری دو هفته ای کاملاً گرم شود، در مناطق قطبی سرد باقی می ماند. دمای روز بین 40 تا 90 کلوین متغیر است، که بسیار کمتر از دمای حتی شبانه در مناطق استوایی است. او گفت: “40 تا 50 کلوین، این دمای سطح پلوتو است.” ما سیستم های رباتیکی نداریم که بتواند در این دماها کار کند.»

در مورد یخ آب، وی خاطرنشان کرد که تقریباً 600 میلیارد کیلوگرم آب در قطب جنوب وجود دارد که 240000 استخر شنای المپیک را پر می کند. او گفت: “این عدد جذاب به نظر می رسد، اما منطقه ای که آن را پوشش می دهد بسیار بزرگ است.”

بهترین تخمین این است که سنگ سنگی با بالاترین غلظت آب تنها حاوی 0.5٪ آب بر وزن است. این بدان معناست که یک تن متریک سنگ سنگی فقط پنج لیتر آب دارد.

او در پایان گفت: “برای من، این “منبع” را فریاد نمی‌زند، بلکه “کنجکاوی علمی” را فریاد می‌زند. در این مرحله، برای همه روشن نیست که ما باید به سمت قطب جنوب بشتابیم.»

دهانه کلاویوس محل پایگاه ماه بود 2001: یک ادیسه فضاییو می تواند مکانی ایده آل برای یک پایگاه واقعی ماه باشد. (اعتبار: MGM)

دیگه کجا باید برم؟

اگر قطب جنوب اولین جایی نیست که انسان ها هنگام بازگشت به ماه می روند، چه جایگزین هایی وجود دارد؟

ماه گذشته، آکادمی های ملی گزارشی به سفارش ناسا با عنوان “اکتشاف انسان در ماه” منتشر کردند. این مطالعه مکان‌های بالقوه فراتر از قطب‌های ماه را بررسی کرد که می‌توانست میزبان مأموریت‌های آرتمیس فردی باشد و فرود در مناطق قطبی را تکمیل کند.

جیمز دی، استاد مؤسسه اقیانوس‌شناسی اسکریپس و دانشگاه سن دیگو که این مطالعه را رهبری می‌کرد، گفت: «یک استراتژی اکتشافی گسترده‌تر که شامل بازدید از مکان‌هایی است که در سراسر ماه توزیع شده‌اند، دسترسی به طیف عظیمی از فرصت‌های اقتصادی علمی و بالقوه، از جمله دسترسی به زمین‌شناسی، منابع، ویژگی‌های جغرافیایی و ویژگی‌های سایتی را که در قطب‌ها یافت نمی‌شوند، فراهم می‌کند. این برای اکتشافات فضایی و علاوه بر حضور مداوم قطبی در سطح ماه بسیار مفید خواهد بود.

این گزارش چهار منطقه خاص را مشخص کرد که کمیسیونی که روی این مطالعه کار می کرد به این نتیجه رسید که مهمترین مکان برای بازدید خدمه بوده است. در بالای آن فهرست دهانه بابا قرار داشت که در سمت دور ماه در وسط حوضه وسیع قطب جنوب-آیتکن قرار داشت.

او گفت: «این مکان شگفت‌انگیزی برای انجام انواع علوم است، از زمین‌شناسی ماه گرفته تا تعیین سن حوضه گرفته تا ایجاد تلسکوپ‌های رادیویی محافظت‌شده از گسیل‌های زمینی.

دومین کوه در لیست، کوه هدلی بود که آپولو 15 در سال 1971 از آن بازدید کرد. این گزارش به طور خاص توصیه می کرد که از محل فرود با لمس کردن در دو کیلومتری آن، نزدیک به اندازه کافی برای رسیدن فضانوردان به محل، بازدید کنید. (این گزارش نشان نمی‌دهد که مأموریت‌های پرتاب به یک مریخ نورد دسترسی خواهند داشت، اما اضافه می‌کند که یک مریخ نورد ساده و بدون فشار، آنچه را که هر مأموریتی می‌تواند انجام دهد، «تقویت و تقویت می‌کند».

ماموریت به کوه هدلی نه تنها به فضانوردان اجازه می دهد تا علوم ماه را که توسط ماموریت آپولو 15 آغاز شده است، ادامه دهند، بلکه همچنین به مطالعه خود محل فرود، از مرحله فرود فرودگر گرفته تا حتی کیسه های زباله های انسانی که فضانوردان قبل از حرکت پشت سر گذاشته اند، می دهد.

دن دامباخر، استاد تمرین مهندسی در دانشکده هوانوردی و فضانوردی دانشگاه پردو، که دیگر رئیس مشترک این مطالعه بود، گفت: «این یک فرصت فوق‌العاده است که بتوانیم به آنجا برویم و فضانوردان مریخ نورد، مرحله فرود، بسته‌های ابزار و سیستم‌های قدرت را بررسی و ارزیابی کنند.» “این اطلاعات اساسی در مورد نحوه طراحی سیستم های پایه ماه است.”

سومین فهرست، حوضه شرقی، حوضه برخوردی چند حلقه ای در اندام نزدیک ماه بود. دی آن را «ماموریت ماه بکر و منظومه شمسی بکر» نامید که فضانوردانی که در حال مطالعه زمین‌شناسی ماه و ایجاد رصدخانه امواج گرانشی هستند، تنها یک بار از آن بازدید می‌کنند. او گفت که این آزمایش طولانی مدت خواهد بود که باید از اختلال در فرودهای مکرر جلوگیری کند.

چهارمین و آخرین مکان فلات Aristarchus بود. دامباخر گفت که این منطقه طیف گسترده ای از زمین ها را برای مطالعه ارائه می دهد. او گفت: «از تنوع آتشفشانی در این فلات چیزهای زیادی برای آموختن وجود دارد.

این مطالعه تاکید می کند که چهار منطقه توصیه شده برای ماموریت های گشت و گذار به منظور جایگزینی ماموریت های قطب جنوب نیست، بلکه برای تکمیل آنها با بازدید از مناطق مورد علاقه علمی فراتر از آنچه در قطب ها موجود است، هستند. دی گفت: “این برای اکتشافات فضایی و علاوه بر حضور مداوم قطبی در سطح ماه بسیار مفید خواهد بود.”

اینکه چگونه آنها در استراتژی فعلی ناسا قرار می گیرند، که بر پایگاه ماه در قطب جنوب تأکید دارد، مشخص نیست. ناسا این مطالعه را یک سال و نیم پیش، مدت ها قبل از اینکه برنامه پایه ماه جدید در Ignition ظاهر شود، سفارش داد.

دامباچر گفت: «ما آنچه را که معتقدیم نمونه بارز اهداف علمی و مکان‌هایی است که ناسا می‌تواند در برنامه‌ریزی خود در نظر بگیرد، در اختیار آنها و جامعه قرار داده‌ایم. او افزود که این به ناسا بستگی دارد که «کجا برود و چه زمانی این کار را انجام دهد». ناسا از زمان انتشار این گزارش در 21 اکتبر، کمی در مورد این گزارش صحبت کرده است.

لی که در اجلاس اقتصاد فضایی صحبت می کرد، ایده ای از خودش داشت. او پیشنهاد ایجاد یک پایگاه ماه را در دهانه کلاویوس، در حدود 60 درجه عرض جنوبی در سمت نزدیک ماه داد. این امر به فضانوردان اجازه می‌دهد تا «نسبتاً آسان» به قطب جنوب برسند، و به موازات اکتشاف قطب جنوب، که با پایگاه‌های مستقر در ساحل که از اکتشافات به سمت قطب پشتیبانی می‌کردند، استفاده کنند.

به گفته او، کلاویوس خود مکان جالبی برای کاوش است، با ویژگی‌هایی از غارها و تپه‌های آتشفشانی گرفته تا مناطق کوچک دائماً سایه‌دار که می‌تواند به عنوان آموزشی برای بازدید از چنین مناطق بزرگ‌تری در قطب‌ها باشد. از کلاویوس، حدود 900 کیلومتر تراورس تا قطب جنوب وجود دارد، چیزی که او ادعا می کند با مریخ نوردهای تحت فشار آینده امکان پذیر است.

اگر کلاویوس آشنا به نظر می رسد، ممکن است به این دلیل باشد که محل قاعده ماه در آن است 2001: یک ادیسه فضایی. لی گفت که انتخاب او از این دهانه تحت تأثیر فیلم نبود، اما با این وجود تصادفی بود. او گفت: «همانطور که معلوم شد، من فکر می‌کنم اگر واقعاً این کار را انجام دهیم، از حمایت عمومی فوق‌العاده برخوردار خواهد شد. “این یک مورد از واقعیت با داستان خواهد بود.”

با این حال، در حال حاضر، به نظر می رسد ناسا بر برنامه پایگاه ماه قطب جنوبی خود متمرکز شده است، چیزی که به نظر می رسد گلوور را ناامید کرده است. او در ماه جولای گفت: “من به جایی می‌روم که بدانیم. فقط من هستم و هیچ‌کس این سؤال‌ها را از من نمی‌پرسد. سعی کردم به زور آن مکالمه را انجام دهم.”

او بعداً با اشاره به جارد آیزاکمن، مدیر ناسا گفت: “پس اگر جارد به این نوار گوش می دهد، من این گفتگو را با سلف شما داشتم و باید صحبت کنیم.”

برخی از نگرانی های گلاور از طریق تغییرات اخیر در معماری آرتمیس برطرف شده است. در یک جلسه توجیهی در 23 اکتبر، مقامات آژانس گفتند که دیگر قصد ندارند از مدار هاله ای تقریباً مستقیم برای فرود بر روی آرتمیس استفاده کنند. برای مأموریت‌هایی که از فرودگر استارشیپ اسپیس ایکس استفاده می‌کنند، استارشیپ به اوریون در مدار زمین متصل می‌شود و اوریون را به مدار پایین ماه هل می‌دهد. برای ماه آبی، اوریون و فرودگر Blue Origin در مدار قطبی بیضی شکل به دور ماه که نزدیک‌تر از مدار هاله خواهد بود، قرار می‌گیرند، اگرچه ناسا جزئیات این مدار را فاش نمی‌کند.

ناسا اضافه کرد که با استفاده از مرحله فوقانی کشیده قنطورس در سیستم پرتاب فضایی همراه با مرحله اولیه – جزئیاتی که آژانس در جلسه توجیهی فاش نکرد – Orion می تواند مستقیماً به مدار پایین ماه سفر کند و به رفع برخی از نگرانی ها در مورد دسترسی به مکان فرود که توسط گلاور مطرح شده بود کمک کند.

با این حال، قطب جنوبی ماه همچنان دارای زمین های ناهموار و شرایط نوری چالش برانگیز است که فرود را دشوار می کند. در برخی مواقع، ناسا ممکن است مجبور شود این ریسک‌های فنی را در مقابل خطرات سیاسی ناشی از فرود خدمه چینی در ابتدا بسنجید.

جف فاوست (jeff@thespacereview.com) سردبیر و ناشر The Space Review و نویسنده ارشد در SpaceNews است. او همچنین وب سایت Spacetoday.net را اداره می کند. دیدگاه ها و نظرات بیان شده در این مقاله صرفاً متعلق به نویسنده است.

توجه: اکنون در حال تعدیل نظرات هستیم. در ارسال نظرات تاخیر وجود خواهد داشت و هیچ تضمینی برای ارسال تمامی نظرات ارسالی وجود ندارد.