مقالات

پروژه مریدین می تواند پایگاه های ماه را قبل از رسیدن سلاح های سیسلونار اصلاح کند


ادغام فضای سیس قمری در صحنه عملیات نظامی می تواند پیامدهایی برای تاسیسات غیرنظامی مانند پایگاه پیشنهادی قمری داشته باشد. (اعتبار: ناسا)

در 30 سپتامبر، وزیر جنگ ایالات متحده، پیت هگست، به پروژه مریدین 120 روز فرصت داد تا میدان‌های نبرد آینده را «از اعماق زیرزمینی تا مرز سیسلونار» بررسی کند. MITER این مطالعه را با الون ماسک، پالمر لاکی و نیوت گینگریچ به عنوان مدیران مشترک رهبری خواهد کرد و یک گزارش عمومی با یک برنامه طبقه بندی شده منتشر خواهد کرد. مریدین به طور رسمی یک کاوشگر است: سلاح سیسلار را سفارش نداده، واحد قمری ایجاد نکرده و تاریخ استقرار را اعلام نکرده است. اما آنچه این پروژه را قابل توجه می کند این است که منطقه زمین-ماه جستجوی رسمی برای توانایی جنگ در آینده را آغاز کرده است.

آنچه این پروژه را قابل توجه می کند این است که منطقه زمین-ماه جستجوی رسمی برای توانایی های نظامی آینده را آغاز کرده است.

حتی اگر هیچ یک از توصیه های مریدین تبدیل به یک سلاح مستقر نشود، این تصمیم می تواند بر نحوه طراحی شهرک های قمری توسط ایالات متحده، چین و شرکای آنها تأثیر بگذارد. پایگاه‌های برنامه‌ریزی‌شده برای علم و اکتشاف می‌توانند در برابر اختلالات نظامی سخت‌تر شوند. آنتن‌ها، لینک‌های ناوبری و نیروی راکتور می‌توانند بعداً از فضاپیماهای نظامی و همچنین خدمه پشتیبانی کنند. نتیجه یک معکوس ناخوشایند خواهد بود. زیرساخت های ساخته شده برای زنده نگه داشتن فضانوردان می تواند ارزش نظامی داشته باشد، در حالی که اقدامات طراحی شده برای محافظت از آن می تواند مانند آماده سازی برای کنترل دسترسی به نظر برسد. بنابراین، واشنگتن قبل از اینکه به سیاست تسلیحات قمری نیاز داشته باشد، به قوانین ایمنی نیاز دارد.

میدان جنگ گسترده تر

در بیشتر دوران فضایی، فضای سیسلونار در درجه اول به عنوان مسیری به ماه و مکانی برای مأموریت های علمی در نظر گرفته می شد. اما در آوریل 2025، نیروی فضایی ایالات متحده چارچوب جنگی را منتشر کرد که عملیات ضدفضایی را بین جنگ مداری، الکترومغناطیسی و فضای سایبری جدا می‌کند و اقداماتی مانند حمله مداری، انکار پیوند فضایی و دفاع فعال فضایی را فهرست می‌کند. در 14 سپتامبر 2026، وزیر نیروی هوایی، تروی ماینک، گفت که ایالات متحده “سلاح های کنترل فضایی در مدار” دارد، اگرچه او از شناسایی آنها خودداری کرد. دو روز بعد، ژنرال دان کین، رئیس ستاد مشترک، گفت که نیروهای مشترک باید برای «جنگ، تحمل و پیروزی» از کف دریا تا فضای سیسلونار آماده باشند. مریدین دو هفته بعد دنبال شد.

این گاهشماری اهمیت دارد، اما این سه گزاره وزن یکسانی ندارند. Meinck سلاح های شناسایی شده را در مدار زمین قرار داد. زمانی که کین دو روز بعد توصیف خود از محیط عملیاتی را به فضای سیسلولار گسترش داد، یک کمپین قمری را اعلام نکرد. مریدین فراتر از سفارش یک مطالعه نمی رود. اما با هم، این سه تحول برنامه ریزی نظامی را به سمت بیرون هدایت می کند: هنوز دستوری برای استقرار نیست، بلکه یک سیگنال است.

و این سیگنال توسط برنامه های نزدیک به سخت افزار پشتیبانی می شود. فرمان اجرایی دفاع موشکی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در 27 ژانویه 2025، خواستار استقرار رهگیرهای فضایی شد. تا آوریل 2026، فرماندهی سیستم‌های فضایی 20 توافقنامه را به 12 شرکت با ارزش ترکیبی احتمالی 3.2 میلیارد دلار برای مجموعه‌ای از رهگیرهای مدار پایین زمین که برای نشان دادن قابلیت‌های اولیه در سال 2028 طراحی شده بودند، منعقد کرده بود. Meinck در سپتامبر گفت که این برنامه در کمتر از یک سال از یک قرارداد اولیه به “سخت‌افزار” رسیده است. این تمایز مهم است: سخت افزار آماده برای پرواز لزوماً یک رهگیر عملیاتی در مدار نیست و رهگیرهای Golden Dome از سلاح های کنترل فضایی نامشخص متمایز هستند. در واقع، یک برنامه در حال تولید سخت افزار است، در حالی که کارمند دیگری اعتراف می کند که سلاح ها از قبل سربار هستند.

تفسیر این تحولات به عنوان شواهدی از یک جنگ قریب الوقوع در اطراف ماه بسیار دور از ذهن است. مدار سیسلار و سطح ماه از لحاظ فیزیکی و عملیاتی متمایز هستند و اسناد عمومی مریدین نه تهدید سیسلار و نه سلاحی برای مقابله با آن را نشان می‌دهند. اما تلقی دو منطقه به عنوان نامرتبط استراتژیک به همان اندازه گمراه کننده خواهد بود. یک پایگاه سطحی پایدار به رله‌های ارتباطی، ناوبری، حمل‌ونقل، هشدار و تدارکاتی بستگی دارد که از فضای اطراف عبور می‌کنند. رقابت در این بافت همبند از طریق آنتن و کابل به پایه خواهد رسید.

جدول زمانی مدنی از قبل پر شده است. آرتمیس 2 چهار فضانورد را در ماه آوریل به دور ماه حمل کرد. ناسا قرار ملاقات و نمایش آرتمیس 3 در مدار زمین در سال 2027 و اولین فرود آرتمیس روی ماه در طی آرتمیس 4 در اوایل سال 2028 را برنامه ریزی می کند. در ماه سپتامبر، این آژانس به دنبال پیشنهادهایی در پنج منطقه برای یک پایگاه ماه در قطب جنوب، از جمله آرایه های عمودی خورشیدی، استخراج انرژی خورشیدی عمودی و استخراج انرژی رگولیت رگولیت، رگولیت، استخراج انرژی رگولاتوری، رگولیت، استخراج انرژی رگولاتوری است. نانو مواد ناسا و وزارت انرژی نیز در حال کار بر روی یک راکتور در سطح ماه تا سال 2030 هستند. یک درخواست قبلی صنعت حداقل خروجی 100 کیلووات برق را مشخص می کرد که برای تبدیل توزیع برق به یک ویژگی سازماندهی شهرک کافی است.

برنامه چین کندتر اما از نظر ساختاری مشابه است. طرح ایستگاه تحقیقاتی بین‌المللی قمری پکن مستلزم ایجاد یک ایستگاه پایه در قطب جنوب تا سال 2035 و یک سیستم پیشرفته برای اتصال سطح، مدار ماه و زمین تا سال 2045 است. Chang’e-7، یک ماموریت چهار قسمتی که برای کاوش در قطب جنوب و جستجوی یخ آب طراحی شده بود، پنجره پرتاب خود را در اوت 2026 از دست داد. موسسات شریک اکنون انتظار دارند در سال 2027 امتحان کنند. Chang’e-8 استفاده از منابع را در اواخر دهه آزمایش خواهد کرد. روسیه تا سال 2035 راکتوری را برای ایستگاه مشترک پیشنهاد کرد، در حالی که ارائه ماموریت چینی شامل انرژی هسته‌ای در میان منابع انرژی احتمالی بود. در واقع، تاریخ ها ممکن است تغییر کنند. سیم کشی حرف اول را می زند.

پایه به عنوان یک سیگنال

چیزی که به نظر می رسد یک انتخاب مهندسی عمران در هیوستون یا پکن می تواند به یک سیگنال نظامی در قطب جنوبی ماه تبدیل شود. چرا یک حل و فصل مسالمت آمیز با مطالعه اقدام نظامی سازگار است؟ زیرا این سلاح برای تأثیرگذاری نیازی به فرود در کنار یک زیستگاه ندارد. یک رله می تواند مسدود شود، یک پیوند داده ممکن است نقض شود، یک سرویس ناوبری می تواند رد شود، یا یک فضاپیما پشتیبانی می تواند غیرفعال شود. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ قبلاً جنگ الکترونیک، عملیات سایبری، انرژی هدایت‌شده و عملیات مجاورت مضر را از جمله تهدیدات سیستم‌های فضایی شناسایی کرده است. این روش‌ها می‌توانند از طریق خدماتی که به خدمه سطحی بستگی دارد، دسترسی پیدا کنند.

یک پیوند زمینی شکسته بیش از دستورالعمل ها را از کنترل ماموریت حذف می کند. خدمه ممکن است توصیه های پزشکی و برخی از اطلاعات هشدار را به طور همزمان از دست بدهند، در حالی که یک خطای ناوبری جداگانه، رسیدن یک فرودگر یا تحویل اضطراری را پیچیده می کند. اختلال در کنترل راکتور مشکل متفاوتی را ایجاد می کند، زیرا قدرت احتمالاً از گرما، تولید اکسیژن، ارتباطات و سایر عملکردهای ضروری پشتیبانی می کند. بنابراین، طراحان احتمالاً باتری‌های اضافی، حسگرهای محلی، کنترل‌های دستی، محافظ و عملکرد خاموشی که بدون اجازه از زمین کار می‌کند، درخواست خواهند کرد. برخی از این تجهیزات سال ها بی سر و صدا خواهند ماند، اما در اولین روز بد اهمیت خواهند داشت.

با توجه به اینکه مقامات ایالات متحده فضای سیس قمری را در یک مطالعه نظامی آینده قرار می دهند، برنامه ریزان چینی دلایلی برای مطالعه آنچه که یک معماری دفاعی ایالات متحده می تواند انجام دهد، دارند، نه فقط آنچه که واشنگتن می گوید برای آن طراحی شده است.

این پادمان‌ها که به خودی خود معقول هستند، پس از دسترسی کاربران نظامی به شبکه، طبقه‌بندی شهرک را دشوارتر می‌کنند. آنتن با بهره بالا که داده های علمی را برمی گرداند می تواند بعداً پیامی نظامی داشته باشد. یک فانوس دریایی نصب شده برای هدایت کاوشگرهای باری نیز می تواند یک فضاپیمای نظامی را هدایت کند، در حالی که راکتوری که زیستگاه را گرم نگه می دارد می تواند یک حسگر ردیابی را برای چندین ساعت نیرو دهد. استفاده نظامی نه تنها می تواند موقعیت قانونی یک جزء خاص را تغییر دهد، بلکه می تواند خدمات غیرنظامی را به بقای یک شبکه نظامی وابسته کند.

نامیدن کل شهرک “کاربرد دوگانه” بسیار سخت خواهد بود. بند 2 ماده 52 پروتکل الحاقی 1 که اهداف نظامی را بر اساس ماهیت، مکان، هدف یا کاربرد آنها تعریف می کند، مستلزم دو یافته است. این شی باید به طور مؤثر در عملیات نظامی کمک کند و تخریب، تصرف یا خنثی کردن آن باید یک مزیت نظامی قطعی در شرایط حاکم ارائه دهد. آیا ترافیک نظامی از طریق یک آنتن، زیستگاه همسایه را به یک هدف نظامی تبدیل می کند؟ نه. ممکن است روی آنتن، شاید ترمینال اختصاصی آن، تأثیر بگذارد، اما هنوز هم باید آزمایش قانونی برای هر شی و کاری که آن شی در آن زمان انجام می‌دهد اعمال شود.

اما این تمایز تنها زمانی کار می کند که مهندسی چیزی برای تمایز باقی بگذارد. برنامه ریزان قمری که با محدودیت های شدیدی در مورد جرم، تجهیزات پشتیبان و توان موجود مواجه خواهند بود، دلایل خوبی برای اتصال چندین بار به یک اتوبوس برق واحد یا مسیریابی چندین کاربر از طریق یک پایانه ارتباطی دارند. این قرارگیری باعث صرفه جویی در سخت افزار می شود. همچنین به این معنی است که عملیاتی که علیه یک حسگر نظامی انجام می‌شود، می‌تواند بخاری یا کارخانه اکسیژنی را که منبع تغذیه مشترک آن است، مختل کند. اگر داده‌های هدف‌گیری شده از طریق پایانه اصلی شهرک‌ها عبور کنند، یک عملیات سایبری طراحی شده برای متوقف کردن این ترافیک می‌تواند ارتباط غیرنظامی را با آن بگیرد. امروزه چنین پایگاه ترکیبی وجود ندارد. این یک ریسک طراحی است که هنوز هم قابل رفع است.

دفاع ابهام دوم را به همراه دارد. اسکورتی که محموله را از طریق فضای سیسلونار اسکورت می کند ممکن است در واقع برای محافظت از وسیله نقلیه باشد، اما اپراتور دیگری مسیر و برد عملیاتی آن را خواهد دید، نه دستورالعمل های شخصی آن. یک سنسور مجاورت می تواند برای جلوگیری از برخورد و با نرم افزار یا داده های مختلف برای کمک به راهنمایی استفاده شود. حتی اگر یک فضاپیمای نظامی آماده اجرای آن به نظر برسد، منطقه ایمنی نیز تغییر ماهیت می دهد. آنچه به عنوان عدم تعارض اعلام شد، سپس می تواند به عنوان کنترل مسیر نزدیک خوانده شود.

این احتمال به این معنا نیست که مریدین اسکورت مسلحانه یا محافظت در اطراف پایگاه ماه را توصیه می کند. ممکن است ذکر نشود. با این حال، با توجه به اینکه مقامات ایالات متحده فضای سیسلار را در یک مطالعه نظامی آینده قرار می دهند، برنامه ریزان چینی دلیلی برای مطالعه آنچه که یک معماری دفاعی ایالات متحده می تواند انجام دهد، دارند، نه فقط آنچه که واشنگتن می گوید برای آن طراحی شده است. برنامه ریزان آمریکایی نیز همین محاسبه را برای چین انجام می دهند. اگر هر دو طرف در پاسخ به آنها حسگرها، دفاع الکترونیکی یا وسایل نقلیه اسکورت اضافه کنند، فضاپیمای وارد شده را می‌توان در برابر نقش نظامی مورد انتظار قبل از مشخص شدن هدف واقعی آن ارزیابی کرد.

این استدلال محدودیت هایی دارد. مریدین یک مطالعه 120 روزه باقی مانده است، ناسا قبلاً برنامه های ماه را اصلاح کرده است، و تاخیر Chang’e-7 نشان می دهد که برنامه های چین نیز ممکن است از بین برود. علاوه بر این، ماده 4 پیمان فضای ماورای جو، اجرام آسمانی را برای مقاصد صلح آمیز ذخیره می کند و پایگاه های نظامی، تأسیسات و استحکامات، آزمایش های تسلیحاتی و مانورهای نظامی بر روی آنها را ممنوع می کند. هیچکدام از اینها این ادعا را تأیید نمی کند که سلاح ها در نزدیکی یک شهرک ماه ظاهر می شوند. با این حال، از آنجا که خطوط برق، پایانه‌های ارتباطی و روش‌های نزدیک باید قبل از رسیدن خدمه ترتیب داده شوند، انتظارات می‌توانند سال‌ها قبل از سخت‌افزار وارد معماری شوند. در واقع، در آن زمان است که دیدن آنها سخت‌تر است.

قوانین قبل از سخت افزار

قانون از صفر شروع نمی شود. ماده چهارم معاهده فضای ماورای جو شامل محدودیت‌هایی برای استفاده صلح‌آمیز از ماه است، در حالی که قانون مدار آن به طور خاص سلاح‌های کشتار جمعی را ممنوع می‌کند، نه هر گونه سلاح متعارف. ماده ششم مسئولیت فعالیت های ملی را برعهده دولت ها قرار می دهد و آنها را ملزم می کند تا اپراتورهای خصوصی را مجاز و نظارت مستمر داشته باشند. ماده IX در مواردی که فعالیتی ممکن است باعث تداخل بالقوه مضر شود، بررسی و مشورت لازم را اضافه می کند. در همین حال، ماده دوازدهم اجازه بازدید متقابل از ایستگاه ها و تجهیزات را در صورت اطلاع قبلی معقول می دهد. این شرایط بر روابط بین ایالت ها حاکم است، اما هنوز به اپراتور نمی گویند که چگونه ترافیک اطراف یک پایگاه عملیاتی را مدیریت کند. یک وسیله نقلیه ناشناس چقدر می تواند به یک راکتور نزدیک شود؟ اگر یک رله مدار را تغییر دهد، چقدر اطلاع کافی است؟ و در مورد آنتنی که یک ساعت به خدمه و ساعت بعد به کاربران نظامی خدمت می کند چه چیزی باید فاش شود؟

بخش 11 قراردادهای آرتمیس بحث را به عملیات نزدیک‌تر می‌کند. از امضاکننده انتظار می‌رود مکان و ماهیت کلی فعالیت‌های خود را افشا کند، در جاهایی که ممکن است تداخل مضر رخ دهد هماهنگ کند و منطقه ایمنی را به عملیاتی که آن را تضمین می‌کند محدود کند. قبل از تصادف، این روال مشترک ارزش دارد. اما فقط در بین کشورهایی که آن را پذیرفته اند کار می کند. وسیله نقلیه ای که زنگ هشدار را ایجاد می کند ممکن است متعلق به خودرویی باشد که نیست.

برای دادن نیروی عملی ماده 6 قبل از راه اندازی، یک تنظیم کننده ملی باید اپراتور را ملزم به ارائه یک طرح جداسازی عملکردی کند. بخش مفید با یک نمودار مدار شروع می شود. آیا کنترلر راکتور یک مسیر برق یا داده با تجهیزات ردیابی نظامی مشترک است؟ آیا ارتباط اضطراری خدمه از طریق سیستم فرماندهی انجام می شود؟ جداسازی فیزیکی کامل ممکن است به جرم و تکثیر تجهیزات زیادی نیاز داشته باشد که در حال حاضر تحویل آن دشوار است. این محدودیت یک شبکه واحد و غیرقابل تقسیم را توجیه نمی کند. ممکن است کنترل کننده به سوئیچ های ایزوله شناسایی شده، حالت دستی محلی و یک توالی سفر نیاز داشته باشد که پس از قطع تماس با زمین همچنان کار می کند. دلیلی برای انتشار فرکانس ها، قوانین رمزگذاری یا آسیب پذیری های سیستم وجود ندارد. در واقع، اپراتور دیگری باید تشخیص دهد که کدام عملکرد برای ایمنی خدمه محفوظ است، اما برای ورود به آنها نیازی به دستورالعمل ندارد.

مریدین نمی تواند به مدت 120 روز در مورد قرارداد قمری مذاکره کند، حتی اگر در محدوده آن باشد. با این حال می تواند سازمان های مربوطه را وادار به کار کند.

قانون مسافت فقط در جایی که وسیله نقلیه می تواند پرواز کند تعیین می شود. این اخطار همچنین باید پنجره ارتباطی که وسیله نقلیه در حال نزدیک شدن از آن استفاده می‌کند، مسیر مورد انتظار آن و آنچه در صورت قطع تماس انجام می‌دهد را پوشش دهد. بازدیدهای ماده دوازدهم نیاز به رویه ای مشابه دارند، زیرا اگر میزبان و بازدیدکننده هرگز در مورد کانال یا زمان پاسخ به توافق نرسیده باشند، «اعلان قبلی معقول» معنای کمی خواهد داشت. اگر واشنگتن و پکن روش های سازگار را قبل از ورود خدمه دائمی منتشر می کردند، یک وسیله نقلیه بی صدا می تواند ابتدا به عنوان یک نقص ناوبری تلقی شود. بدون آنها، سکوت فضای بیشتری برای حدس و گمان باقی می گذارد.

شکاف بزرگتر مربوط به ایمنی هسته ای است. چارچوب ایمنی COPUOS-IAEA برای کاربردهای منابع انرژی هسته ای در فضا، که در سال 2009 به تصویب رسید، مراحل پرتاب، بهره برداری و از کار انداختن منابع انرژی هسته ای را پوشش می دهد، اما داوطلبانه است. مهمتر از آن، هدف بیان شده به انسان و محیط زیست در بیوسفر زمین مربوط می شود. حفاظت از انسان در فضا، که این مقاله به عنوان منطقه ای از تحقیقات در حال انجام توصیف می کند، خارج از محدوده آن است. و همچنین حفاظت از محیط زیست سایر اجرام آسمانی. این محدودیت منعکس کننده مشکلی است که چارچوب سال 2009 عمدتاً در ذهن داشت: حوادث پرتاب و منابع انرژی هسته‌ای فضاپیما. یک رآکتور کلاس 100 کیلووات که انرژی یک سکونتگاه را از سطح ماه تامین می کند، خطر را متوجه افرادی می کند که به آن وابسته هستند. اگر سیستم قدرت آن تجهیزات اکسیژن و محموله های نظامی و همچنین زیستگاه را تامین کند، این سوال دشوارتر می شود.

COPUOS و IAEA نباید قانونی بودن عملیات نظامی آینده را برای مقابله با این خطر در نظر بگیرند. اضافه شدن به قاب 2009 ممکن است با از دست دادن کنترل از راه دور شروع شود. کدام بارها ایزوله هستند؟ چگونه یک خاموشی خودکار تأیید می شود و چه زمانی به وضعیت دیگری اعلام می شود که راکتور آسیب دیده است؟ مانیتورهای تشعشع محلی به پاسخ تعلق دارند، زیرا پس از دوره خطرناک، ممکن است دستورالعملی از زمین برسد. در واقع، پیشنهاد محدود است: کتابچه راهنمای راکتور را در جایی که چارچوب موجود متوقف می شود، تمام کنید.

ماده 56 پروتکل الحاقی یک عدم اطمینان متفاوت ایجاد می کند. هنگامی که حمله می تواند نیروهای خطرناک را آزاد کند و باعث تلفات غیرنظامی جدی شود، از نیروگاه های هسته ای محافظت ویژه ای می کند، اگرچه حفاظت استثناهای کمی دارد. چین و آمریکا از مواضع حقوقی متفاوتی وارد این بحث می شوند. چین در سال 1983 به پروتکل پیوست. ایالات متحده آن را امضا کرد اما آن را تصویب نکرد و ماده 56 را به عنوان قانون عرفی رد کرد. آنچه به عنوان یک جمعیت محافظت شده به حساب می آید نیز نامشخص است: وکلا ممکن است استدلال کنند که آیا خدمه کوچک قمری «جمعیت غیرنظامی» مورد نظر این ماده را تشکیل می دهند یا خیر. مهندس مشتاق است که این اختلاف حل شود. کنترل‌های راکتور که خارج از شبکه‌های فرماندهی نظامی نگهداری می‌شوند، عملکرد ایمنی واضح‌تری دارند و شناسایی و نجات آن‌ها را آسان‌تر می‌کنند. آنها همچنین سود کمتری به مهاجم می دهند.

مریدین نمی تواند به مدت 120 روز در مورد قرارداد قمری مذاکره کند، حتی اگر در محدوده آن باشد. با این حال می تواند سازمان های مربوطه را وادار به کار کند. باید از پنتاگون، وزارت امور خارجه، ناسا و وزارت انرژی خواسته شود تا درباره جداسازی عملکردی و رویه‌های رویکرد متقابل به توافق برسند، سپس مسائل مربوط به راکتورهای کشف نشده را به COPUOS و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارجاع دهند. این به نظر مسائل اداری است. در عمل، آنها تصمیم می گیرند که کابل به کجا برود، کدام سوئیچ پس از از دست دادن تماس با زمین قابل استفاده باقی بماند و چگونه یک وسیله نقلیه بی صدا را تفسیر کنند. اگر مریدین در عوض فضای سیسلونار را به‌عنوان یک سالن نمایش خالی در انتظار سلاح‌ها توصیف کند، برنامه‌ریزان غیرنظامی همچنان در برابر خطرات نادیده گرفته می‌شوند. دولت های رقیب، با دیدن پادمان ها بدون فرضیات پشت سر آنها، احتمالاً بدترین حالت را خواهند خواند. مدتها قبل از رسیدن رهگیر به مدار ماه، اولین تصمیم کنترل تسلیحات را می توان در زیرساخت ماه نوشت.


توجه: اکنون در حال تعدیل نظرات هستیم. در ارسال نظرات تاخیر وجود خواهد داشت و هیچ تضمینی برای ارسال نظرات ارسالی وجود ندارد.


Source link

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا