«نظریه» در علم معنای خاصی دارد

هر وقت کسی بهت میگه که آنها “نظریه ای دارند”، شما احتمالاً ترکیبی از کنجکاو و شکاک هستید و دلیل خوبی هم دارید. اغلب، شما داستانی وحشی را می شنوید که ترکیبی از حقایق واقعی و مشکوک است، ارتباطات احتمالی اما مشکوک بین آنها، حدس هایی که از فرضیه های آگاهانه تا حدس و گمان های عجیب و غریب را شامل می شود، و داستانی در مورد اینکه چگونه آنها یک (یا چند) اصلاح را در داستان استاندارد نحوه کار چیزهای شناخته شده ارائه کردند. این تقریباً همیشه با یک هشدار مهم در پایان دنبال می شود: اینکه آنها هیچ مدرکی برای این موضوع ندارند، زیرا “فقط یک نظریه” است. در استفاده غیررسمی و رایج، واژه تئوری به همان سادگی و با کلماتی مانند:
- فرضیه
- حدس بزن
- پیش بینی
- ایده
- یا احساس
به هر حال. به عبارت دیگر، وقتی کسی نظریه حیوان خانگی خود را در این زمینه با شما به اشتراک میگذارد، ممکن است با در نظر گرفتن آن به او لبخند بزنید، اما منطقی است که «نظریه» او را بدون اینکه وزن زیادی پشت سر بگذارد رد کنید.
اما برخی افراد این تعریف غیررسمی از نظریه را – به عنوان یک فرضیه، حدس یا ایده صرف – در نظر می گیرند و آن را در مورد تحسین شده ترین نظریه های علمی ما نیز به کار می برند. آنها استدلال خواهند کرد که تکامل داروینی، بیگ بنگ، گرانش، و مکانیک کوانتومی نیز فقط “نظریه” هستند و بنابراین نباید به عنوان واقعیت پذیرفته شوند. آنها استدلال خواهند کرد که نظریه ها در گذشته لغو شده اند و بنابراین حق دارند به نظریه های امروزی که به عنوان بخشی از اجماع علمی به خوبی پذیرفته شده اند، باور نداشته باشند. برخی حتی به ایدههای علمی که قبلاً بی اعتبار شدهاند، مانند نظریه فلوژیستون، روانشناسی یونگ، یا نظریه تکامل لامارک، یا ایدههای نظری که «نظریه» در عنوان دارند، مانند نظریه وحدت بزرگ یا نظریه ریسمان، اشاره میکنند تا استدلال کنند که بسیاری از بهترین نظریههای پذیرفتهشده فعلی ما در نهایت اشتباه خواهند شد.
اما این یک استدلال اساساً ناصادقانه است، همانطور که هر دانشمندی به سرعت متوجه خواهد شد. در اینجا چیزی است که همه باید در مورد معنای واقعی کلمه “نظریه” بدانند: در گفتگوهای روزمره، در دانشگاه، در ریاضیات و فراتر از آن.
این انیمیشن تجزیه ابرقاره گندوانا لند، که خود زیربخش بزرگی از پانگه آ در یک نقطه است، به قاره های کوچکتر آمریکای جنوبی، قطب جنوب، آفریقا، استرالیا و همچنین اجزای دیگر قاره هایی که قابل تشخیص هستند، مانند عربستان و هند را نشان می دهد. تئوری تکتونیک صفحه و رانش قاره به دلیل شواهدی که از آن حمایت می کند بسیار موفق است.
استفاده محاوره ای از “نظریه” فقط یک “ایده” است.
در زندگی روزمره ما، کلمه “تئوری” که درباره آن صحبت می شود به سادگی همان کلمه “ایده” است. ما هیچ تمایزی بین اینکه آیا این ایده است:
- خوبی که شایستگی دارد یا بدی که با واقعیت در تضاد است،
- قدیمی که مدت ها پیش توسط شخص دیگری تنظیم شده بود یا یک رمان بدیع،
- معتبری که قدرت توضیحی موفقی دارد یا نامعتبر که پیشبینی نادرست میکند،
- یا علمی، که قابل آزمایش و تأیید و تأیید است، یا رد و رد، یا غیر علمی، غیرقابل ابطال.
در زندگی روزمره ما، همه ما دوست، همسایه یا خویشاوندی داریم که ایده های بسیار عجیبی دارد – چیزی مانند “ماه یک هولوگرام است” یا “یک نژاد مخفی از مردم مارمولک ها زمین را کنترل می کنند” – و احتمالاً از ایده آنها به عنوان یک نظریه یاد می کند، همانطور که دانشمندان به نسبیت انیشتین به عنوان یک نظریه اشاره می کنند. ایده بسیار تبلیغاتی پان روان گرایی، اگرچه اغلب یک نظریه نامیده می شود، در این دسته از یک ایده غیرقابل تأیید قرار می گیرد که هیچ مدرکی پشت آن نیست.
پادزهر رسانه های اجتماعی
چهار بار در سال، مجله چاپی Big Think در خانه شما ظاهر می شود. ایده های بزرگ از بزرگترین متفکران جهان. بدون نیاز به خوراک
در تمام این موارد ما فقط در مورد یک ایده صحبت می کنیم: بذر اولیه یک فرضیه. فرضیه ها هنوز هم می توانند به نظریه های علمی کامل تبدیل شوند، و در واقع آنچه در نهایت به نظریه های علمی تبدیل می شود، معمولاً به عنوان فرضیه ها یا ایده های صرف شروع می شود، اما صرف داشتن یک ایده به این معنا نیست که شما یک ایده خوب، یک ایده معتبر یا حتی یک ایده علمی دارید، حتی کمتر یک نظریه علمی. برای رفتن از یک ایده به یک نظریه علمی، راه های زیادی وجود دارد که ایده مورد نظر باید مورد بررسی دقیق قرار گیرد.
این عکس در سال 2011 که به عنوان نورهای بشقاب پرنده تبلیغ می شود، در واقع مجموعه ای از نورها را با پیکربندی عجیب و غریب غیرطبیعی مستند می کند، اما به هیچ وجه شواهد قطعی از موجودات فضایی نیست. در واقع، این تصویر صرفاً تصویری است که به نورهای برج رادیو سیتی در شرایط تاریک و مه آلود نگاه می کند، که شواهد علمی نه از یوفوها و نه بیگانگان را تشکیل نمی دهد.
آیا این ایده قابل قبول است؟ بر اساس آنچه قبلاً می دانیم، اگر این ایده درست از آب درآید، آیا مشاهدات، اندازه گیری ها و داده هایی را که قبلاً داریم تضعیف می کند یا در تضاد است؟ اگر چنین است، پس این ایده – حداقل ایده ای که در حال حاضر وجود دارد – قابل قبول نیست، و برای تبدیل شدن به یک نظریه علمی غیر شروع کننده است.
آیا ایده قدرت توضیحی دارد؟ بر اساس ایدهای که در نظر دارید، آیا پدیدهها، اندازهگیریها یا مشاهداتی وجود دارند که در حال حاضر با آنچه ما میدانیم توضیح داده نمیشوند و میتوان با این ایده جدید توضیح داد؟ در غیر این صورت، این ایده هیچ امیدی به تبدیل شدن به یک نظریه علمی ندارد، زیرا «قدرت پیش بینی» در وهله اول دلیل و انگیزه اصلی تدوین نظریه های علمی است.
آیا ایده آزمایش شده است؟ این از بسیاری جهات بزرگترین مورد است: آیا آزمایش قطعی برای آزمایش این ایده جدید وجود دارد؟ آیا راهی وجود دارد که بتوانیم این ایده را با نظریه علمی مرجح و رایج کنونی که به دنبال جایگزینی یا جایگزینی آن است، مقایسه کنیم، جایی که بتوانیم این پیش بینی ها را در کنار یکدیگر قرار دهیم، جایی که آنها با یکدیگر متفاوت خواهند بود، و جایی که خود طبیعت داور خواهد بود؟ اگر نه – اگر نمی توان این ایده را از نظر علمی آزمایش کرد – اصلاً شایستگی علمی نداشت. (لازم نیست این یک آزمایش “عملی با فناوری فعلی” باشد، اما باید “با توجه به محدودیت ها و محدودیت های فیزیکی جهان ما امکان پذیر باشد.”)
جنبه های دیگری از این ایده وجود دارد که ممکن است در ظاهر خوب به نظر برسد – خواه ایده زیبا، طبیعی، ساده و غیره باشد – اما واقعاً فقط همین سه نکته قابل قبول، قدرت توضیح و آزمایش پذیری یک ایده را علمی می کند یا نه. تا زمانی که نتوانید آن ایده را بر اساس شواهدی که می توانید جمع آوری کنید، اندازه گیری هایی که می توانید انجام دهید، آزمایش هایی که می توانید انجام دهید و مشاهداتی که می توانید انجام دهید آزمایش و ارزیابی کنید، این یک ایده علمی نیست.
این انیمیشن چهار صفحهای، کهکشانهای منفرد موجود در آبل 2744، خوشه پاندورا را به همراه دادههای پرتو ایکس از چاندرا (قرمز) و نقشه عدسی ساخته شده از دادههای عدسی گرانشی (آبی) نشان میدهد. اختلاف بین نقشه اشعه ایکس و عدسی، همانطور که در طیف گسترده ای از خوشه های کهکشانی ساطع کننده اشعه ایکس نشان داده شده است، یکی از قوی ترین شاخص ها برای حضور ماده تاریک است. خوشه گلوله، و همچنین دیگر خوشه های کهکشانی، ویژگی های مشابهی از خود نشان می دهند.
همه نظریه های علمی در یک «چارچوب» برای تحقیق وجود دارند
بسیاری از ایدهها وجود دارند که هرگز به مقام «نظریه علمی معتبر و پذیرفتهشده» نمیرسند، اما در نهایت کلمه «نظریه» به آنها پیوست میشود. این به این دلیل است که مدتها قبل از اینکه چیزی به اندازه کافی آزمایش شود تا بدانیم معتبر است یا نامعتبر، باید پیامدهای آن را کشف کنیم تا بدانیم در ارزیابی آن به دنبال چه چیزی باشیم. این در مرحله “توسعه تئوری” اتفاق می افتد. بالاخره علم هر دو است:
- مجموعه ای از حقایق، شامل مجموعه کاملی از تمام داده های مرتبط که تا کنون در مورد یک موضوع خاص جمع آوری شده است،
- و فرآیند تحقیق، که در آن مسیرهای آزمایشی و مشاهدهای را طی میکنیم که مقصد آن نامشخص است، و طبیعت فرصت کافی برای تأیید و تأیید ایدههای شما، ابطال یا رد ایدههای شما، یا به کلی غافلگیری شما را دارد.
به همین دلیل بسیار مهم است که چارچوب هایی ایجاد کنیم که این ایده های مختلف را بتوان در مقابل یکدیگر آزمایش کرد. نمونه های قابل توجهی که می توانیم این کار را انجام دهیم عبارتند از:
- نظریه مسطح بودن زمین در مقابل نظریه کروی بودن زمین،
- نظریه ژئومرکزی بودن منظومه شمسی در مقابل نظریه خورشیدمرکزی بودن آن،
- این نظریه که تکامل مبتنی بر استفاده و عدم استفاده از صفات است (لامارک) یا بر اساس ترکیبی از جهش/تغییر و انتخاب طبیعی (داروین)،
- یا نظریه ای که جهان در یک حالت پایدار و بدون تغییر وجود دارد در مقابل این نظریه که جهان با یک انفجار بزرگ شروع شد و از آن زمان تاکنون در حال انبساط، سرد شدن و تکامل بوده است.
نکته کلیدی در همه این موارد، ویژگی است: یک نظریه علمی در مورد پیشبینیهایش خاص است، و آن پیشبینیها را میتوان با دادههای واقعی که قابل اندازهگیری و مشاهده هستند، اعتبار یا باطل کرد.
یکی از معماهای بزرگ دهه 1500 این بود که چگونه سیارات به شکل ظاهری وارونه حرکت می کردند. این را میتوان با مدل زمینمرکزی بطلمیوس (سمت چپ) یا با مدل هلیومرکزی کوپرنیک (راست) توضیح داد. با این حال، رساندن جزئیات به دقت دلخواه کاری بود که هیچ کس نمی توانست انجام دهد. تنها پس از ایده کپلر در مورد مدارهای بیضوی بیضوی و هلیومرکزی و مکانیسم متعاقب گرانش که توسط نیوتن پیشنهاد شد بود که هلیومرکزی با معیارهای علمی پیروز شد.
برای بررسی پیامدهای ایده یا فرضیه اولیه شما، باید چارچوبی برای آزمایش ایده/فرضیه در مقابل گزینه ها ایجاد کنیم. این باید بر اساس مشاهده، اندازه گیری و/یا آزمایش باشد. این نمی تواند یک تمرین صرفاً فکری باشد که فقط در تخیلات ما اتفاق می افتد. توانایی انجام این ترجمه – از جعبه شنی ذهن ما تا واقعیت خشن آزمایش و مشاهده – به همین دلیل است که یک چارچوب قابل آزمایش بسیار مهم است.
امروز، مشاهدات اصلی در حمایت از:
- زمین کروی،
- منظومه شمسی هلیوسنتریک،
- دیدگاه داروینی در مورد تکامل،
- و یک انفجار بزرگ کیهانی
بسیار بزرگ هستند و به همین دلیل است که این نظریه ها در آزمون زمان ایستاده اند و امروزه پذیرفته شده اند. پیشنهادهای جایگزین در زبالهدان تاریخ علم ناپدید شدهاند، و در حالی که مخالفان اغلب سعی میکنند آنها را به شکل اصلاحشده احیا کنند، نظریههای غالب همچنان به دفع چنین چالشهایی ادامه میدهند.
با این حال، یادآوری این نکته مهم است که نظریه های جدید – و در برخی موارد نسخه های اصلاح شده و احیا شده از نظریه های قدیمی – به طور مداوم در ادبیات علمی ظاهر می شوند. این نظریه که یک “سیاره نه” عظیم فراتر از نپتون وجود دارد، به غیر از اجرام کم نور معمولی در کمربند کویپر یا ابر اورت، یک منطقه فعال مورد توجه باقی می ماند، اما تا زمانی که شواهد کلیدی برای حمایت از وجود آن به دست نیاید (هنوز آینده)، این نظریه بیشتر به عنوان یک فرضیه گمانه زنی باقی خواهد ماند تا یک نظریه علمی پذیرفته شده.
بسیاری از منظومههای سیارهای شناخته شدهاند که در آنها سیارهای عظیم و دوردست به دور ستاره مادرش میچرخد. در اینجا در منظومه شمسی خودمان، این فرضیه وجود دارد که چنین جرمی، “سیاره نه” بسیار فراتر از نپتون وجود دارد. با این حال، شناسایی نشده است، و شواهد غیرمستقیم وجود آن توسط نتایج همکاری OSSOS (Outer Solar Origins Survey) مورد تردید قرار گرفته است.
فقط مدلهای معتبری که واقعیت را بهطور دقیق بهتر از جایگزینها توصیف میکنند، به نظریههای علمی معتبر و تمام عیار تبدیل میشوند.
این همان چیزی است که برای ایدههای کاملاً «بهترین» در علم اتفاق میافتد: آنها به نظریههای علمی پذیرفته شده عمومی تبدیل میشوند. نظریه نسبیت عام انیشتین یکی از این نمونه هاست، همانطور که نظریه کوانتومی ذرات و میدان ها در مدل استاندارد. این اتفاق در زیستشناسی برای نظریه تکامل داروین (ارث بردن صفات و مکانیسم تکاملی انتخاب طبیعی)، در پزشکی برای نظریه میکروب بیماری، در شیمی برای نظریه اتمها، و در بسیاری از زمینههای دیگر رخ داده است: جایی که یک ایده پیشبینیهای موفقی انجام داد که با مشاهده و آزمایش تأیید و تأیید شد – به روشهای مختلف علمی ناموفق یا روشهای علمی ناموفق بیشتری.
این تنها زمانی اتفاق میافتد که ایده اولیهای داشته باشید که قابل قبول باشد، قدرت توضیح و پیشبینی داشته باشد و ویژگیهای منحصر به فردی داشته باشد که آن را از سایر ایدههای رقیب متمایز کند. علاوه بر این، این تنها زمانی اتفاق میافتد که ایده در چارچوبی فرموله شود که اجازه میدهد پیامدهای قابل مشاهده، اندازهگیری و قابل اندازهگیری از آن ایده استخراج شود، و زمانی که آن پیامدها و پیشبینیها از هر راه ممکن در معرض آزمونهای مهم قرار میگیرند و هر بار و از هر جهت آن آزمونها را پشت سر میگذارند. وقتی از نظریه های علمی پذیرفته شده روز خود صحبت می کنیم، این فضایی است که همه آنها در آن زندگی می کنند.
در زیستشناسی، ارگانیسمها ویژگیهایی را از ارگانیسم یا ارگانیسمهای والدین خود به ارث میبرند، تنها تفاوتها ناشی از جهشها و در صورت وجود بیش از یک والدین، ترکیبی از اطلاعات ژنتیکی موجود در ژنوم هر دو والدین است. تکامل داروینی توضیح میدهد که چگونه تکامل از طریق انتخاب طبیعی کار میکند، اما ژنتیک، و اخیراً DNA، مکانیسمهای پشت این فرآیند تکاملی را کاملتر توصیف میکنند.
افراد زیادی وجود دارند – دانشمندان در میان آنها – که مایلند این نظریههای پذیرفته شده را به چالش بکشند، که به عنوان «موقعیت اجماع» در علم نیز شناخته میشود. حتی بسیاری از دانشمندان وجود دارند که بسیار بسیار قوی معتقدند که موضع اجماع برای مدت طولانی باقی نخواهد ماند و نظریه جدید و بهتری ظهور خواهد کرد که این نظریه پذیرفته شده را زیر و رو خواهد کرد. حتی برخی از آنها فکر میکنند که ایدهها یا فرضیههای مورد علاقهشان همان چیزی است که این کار را انجام میدهد.
اما یک فرمول 3 مرحله ای وجود دارد که هر انقلاب علمی موفقی را دنبال می کند و هر انقلاب علمی که می خواهید ایجاد کنید، باید از آن پیروی کنید. این فرمول عبارت است از:
- مرحله 1: نظریه جدید شما باید تمام موفقیت های تئوری سرب را تکرار کند. هر آنچه را که نظریه فعلی پذیرفته شده با موفقیت پیش بینی، توصیف و توضیح می دهد، نظریه جدید شما نیز باید با موفقیت پیش بینی، توصیف و توضیح دهد.
- مرحله 2: نظریه جدید شما باید در جایی موفق شود که نظریه قبلی شکست خورده باشد. هر نظریه دارای چیزی است که میتوان آن را «محدوده اعتبار» در نظر گرفت، جایی که در آن محدوده، پیشبینیهای آن با واقعیت مطابقت دارند، اما در خارج از آن محدوده، پیشبینیهای آن یا نامعتبر، تأیید نشده، یا به شدت با آنچه مشاهده میکنیم مخالف هستند. علاوه بر موفقیت در هر جایی که نظریه قبلی موفق شد، تلاش شما برای یک نظریه انقلابی باید در اینجا نیز موفق باشد.
- مرحله 3: نظریه جدید شما باید پیشبینیهای جدید و قابل آزمایشی را انجام دهد که با نظریه اصلی متفاوت باشد. نه تنها باید هر آنچه را که تئوری قدیمی میتوانست توضیح دهید، به علاوه جنبههایی از واقعیت را که نظریه قدیمی نمیتوانست توضیح دهید، بلکه باید نشان دهید که پیشبینیهای جدید و هنوز اندازهگیری نشده نظریه جدید شما و نظریه قدیمی در کجا تفاوت دارند، و سپس بیرون بروید و پدیدههای انتقادی را بسنجید.
تا زمانی که هر سه این مراحل را پاک نکنید، هرگونه ادعای انقلاب علمی زودرس است.
تصویری از معادلات میدان انیشتین با تصویری از خمش نور به دور خورشید گرفتار: مشاهدات کلیدی که برای اولین بار نسبیت عام را چهار سال پس از ارائه نظری آن تأیید کردند: در سال 1919. تانسور انیشتین در سمت چپ تانسور ریچی تجزیه شده و عدد اسکالر ریچی با ثابت هم سنجایی اضافه شده است. اگر این ثابت لحاظ نمی شد، جهان در حال انبساط (یا منقبض) پیامد اجتناب ناپذیر آن خواهد بود.
نظریه نسبیت عام انیشتین تنها به این دلیل جانشین گرانش نیوتن شد که تمام موفقیت های نیوتن را بازتولید کرد، سیر سیاره عطارد را به گونه ای توضیح داد که نظریه نیوتن قادر به آن نبود، و سپس فراتر رفت: انحراف نور ستارگان در نزدیکی خورشید را در طی یک خورشید گرفتگی کامل پیش بینی کرد، که تنها سال ها بعد تایید شد. تکامل داروینی توسط انتخاب طبیعی بسیاری از آنچه را که ما مشاهده میکنیم توضیح میدهد، اما مکانیسم وراثت – ژنتیک خود یک واحد ساختمانی اساسی است که منجر به کشف DNA و RNA: کد ژنتیکی اساسی شد – فراتر از هر چیزی است که داروین انتظار داشت.
تقریباً تمام ایدههای جدیدی که در اخبار علمی درباره آن میشنوید، هرگز حتی به «مرحله ۱» این فرمول سه مرحلهای نمیرسند. این است که چگونه ایده های علمی فعلی ما در بیشتر زمینه ها پایدار و تثبیت شده است. بسیاری از ایده هایی که در مطبوعات عمومی در مورد آنها می خوانید حتی نمی توانند طیف کاملی از موفقیت های تصویر علمی پذیرفته شده فعلی را بازتولید کنند. ایدهها به خوبی تثبیت شدهاند و ارائه یک جایگزین مناسب سختتر از آن چیزی است که اکثر مردم اعتراف میکنند.
وقتی کسی در مورد یکی از نظریه های علمی معتبر که در این دسته قرار می گیرد می گوید “این فقط یک نظریه است” (و بله، این دسته شامل علم تغییرات آب و هوایی ناشی از انسان و گرم شدن کره زمین می شود)، تفاوت مهم بین یک ایده، حدس یا فرضیه غیرمستند و یک نظریه علمی معتبر را به او یادآوری کنید. اگرچه تقریباً همه تئوریهای ما تقریباً به طور قطع پاسخ نهایی و قطعی نیستند، آنها بهترین و موفقترین راه برای درک جهانی هستند که در آن ساکن هستیم. برابر دانستن این موفقیت ها با فرضیات بی سواد خود، توهین به ابتکار تمدن بشری است.
دمای سطح سالانه در مقایسه با میانگین قرن بیستم از 1880 تا 2021. نوارهای آبی نشاندهنده سالهای سردتر از میانگین هستند. نوارهای قرمز سال گرمتر از میانگین را نشان می دهد. این تجزیه و تحلیل دادههای مربوط به سال 2023 را که اخیراً به عنوان گرمترین سال ثبت شده تأیید شده است، در بر نمیگیرد. گرمایش به طور متوسط 0.07 درجه سانتیگراد در هر دهه بوده است، اما در سالهای اخیر سرعت گرفته است و از سال 1981 به طور متوسط 0.18 درجه سانتیگراد در هر دهه گرم شده است.
اما «نظریه ریسمان» و «نظریههای» دیگری از این دست چطور؟
گاهی اوقات مردم به نمونههایی از نظریههایی اشاره میکنند که دانشمندان در حال مطالعه آنها هستند، اما هنوز از نظر شواهد تنها حدس و گمان هستند تا موفقیتهای نظریه علمی تثبیتشده را تضعیف کنند. چطور:
- نظریه ریسمان،
- نظریه یکپارچه بزرگ
- نظریه ابعاد اضافی،
یا ایده یا فرضیه دیگری که کلمه “نظریه” را در نام خود دارد اما استانداردهای شواهد مشابهی را که نظریه های علمی تثبیت شده ما برآورده نمی کند؟
با این حال، دو دلیل خوب برای این نوع نام وجود دارد. یکی از علم می آید: آنها نظریه هایی هستند که در مرحله «توسعه نظریه» هستند، در انتظار آزمایش و تأیید هستند که ممکن است آنها را تأیید کنند یا نکنند. دیگری تعریف متفاوتی از نظریه است: تعریفی که از ریاضیات می آید. در ریاضیات، نظریه قرار نیست واقعیت را منعکس کند، بلکه زمانی پدیدار میشود که شما با مجموعهای از بدیهیات – قوانین ریاضی در مورد سیستم خود – شروع میکنید و آن بدیهیات چارچوبی برای استخراج ویژگیهای هر عنصر در آن سیستم در اختیار شما قرار میدهند. نظریههای ریاضی اغلب نقطه شروع اساسی برای آنچه به نظریههای فیزیکی منتهی میشوند هستند، و جعبه شنی ایدههایی که فیزیکدانان نظری اغلب در آن بازی میکنند، معمولاً مبتنی بر توسعههای ریاضی نظریههای فیزیکی آشنا و پذیرفتهشده ما است. نظریه فیزیکی و ریاضی را می توان به هم مرتبط دانست، اما بین نحوه استفاده دانشمندان و ریاضیدانان از خود کلمه تفاوت وجود دارد.
این تفاوت مهم توضیح می دهد که چرا، اگرچه هم نظریه ریسمان و هم نظریه میدان کوانتومی «نظریه» در نام خود دارند، اما تنها نظریه میدان کوانتومی یک علم تثبیت شده و تثبیت شده است. نظریه ریسمان، اگرچه یک نظریه ریاضی منطقی است، اما بر اساس مبانی علمی در قلمرو “نظری” باقی مانده است.
این نمودار ذرات الگوی بارهای W (ایزوسپین ضعیف)، W’ (ایزوسپین ضعیف)، g3 و g8 (بارهای قوی) و B (باریون منهای عدد لپتون) را در نظریه یکپارچه بزرگ SO(10) نشان میدهد. مدل چرخانده می شود تا جاسازی آن را در گروه بزرگتر E6 نشان دهد: گروهی که انتظار می رود هنگام فروپاشی (یا فشرده شدن) سناریوهای نظریه ریسمان از 10 (یا 11) به چهار بعد فضا-زمان ظاهر شود.
مگر اینکه نظریه شما دارای آن قدرت پیشبینی و توضیحی باشد که بارها و بارها خود را در آزمونهای فیزیکی متنوع ثابت کرده است، احتمال بسیار خوبی وجود دارد که «نظریه» مورد صحبت شما فقط یک نظریه به معنای محاورهای کلمه باشد. بدون غلبه بر همه این موانع ضروری، این یک نظریه علمی معتبر، پذیرفته شده و معتبر نیست. نظریه ریسمان یک نظریه به معنای ریاضی است، اما تا زمانی که پیشبینیهای آن قابل آزمایش و تایید با این آزمونها نباشد، نمیتوان آن را به عنوان توصیف قطعی واقعیت پذیرفت. همینطور برای نظریه های وحدت بزرگ، نظریه های بعد اضافی، نظریه ابرتقارن، و بسیاری دیگر. ممکن است هنوز هم صحت داشته باشند، اما قبل از اینکه بتوانیم هر یک از آنها را بپذیریم، علم به شواهدی برای تأیید اعتبار آنها نیاز دارد.
بنابراین بله، نظریه عموی شما رندی در مورد مردان مارمولک، نظریه برادر همسرتان فرد درباره هیولای دریاچه دریاچه و نظریه نسبیت عام آلبرت انیشتین را می توان در زبان روزمره ما نظریه نامید، اما تنها یکی از آنها یک نظریه پذیرفته شده به معنای علمی است. رندی و فرد نظریاتی دارند که صرفاً ایدههای گمانهزنی و غیرمستند هستند و نظریه آلبرت اوج دانش علمی مدرن را نشان میدهد. دفعه بعد که کسی به شما گفت که نظریه نسبیت انیشتین “فقط یک نظریه” است، می توانید کاملاً درک کنید که واقعاً چقدر قوی و مهم است که یک نظریه علمی باشد!
این مقاله برای اولین بار در اوت 2023 منتشر شد. در نوامبر 2026 به روز شد.



